هفت صبح| در بازار عسل ایران، جایی میان شیشههای چندصدهزار تومانی و محصولات لوکس چند میلیون تومانی، نامی وجود دارد که قیمت آن بسیاری را متعجب میکند. نامی کمتر شنیده شده به نام عسل زوروا. عسلی که گفته میشود حاصل فعالیت زنبوری بسیار کوچک، هماندازه یک پشه، در ارتفاعات زاگرس و حوالی یاسوج است و قیمت آن در برخی معاملات تا کیلویی ۱۰۰ میلیون تومان هم میرسد. این محصول برای بسیاری از خریداران بیشتر از یک ماده غذایی است. ترکیبی از کمیابی، داستانهای محلی، طبیعت بکر و باور به خواص ویژه. اما پشت این بازار گرانقیمت، این پرسش بزرگ وجود دارد که چند درصد از شیشههای کوچکی که با نام عسل زوروا فروخته میشوند، واقعاً همان محصول کمیاب کوهستان هستند؟
زنبوری کوچک که بازار بزرگی ساخته است
زنبورهای کوچک وحشی سالهاست در بخشهایی از طبیعت ایران شناخته شدهاند. جثه این زنبورها بسیار کوچکتر از زنبورهای معمولی عسل است و شیوه زندگی آنها با زنبورهای کندویی تفاوت دارد. برخی زنبورداران محلی زاگرس از این زنبورها با نامهای بومی مانند «زوروا» یاد میکنند.
روایت رایج میان برخی فروشندگان این است که این زنبورها در شکاف صخرهها، درختان کوهستانی و نقاط دور از دسترس زندگی میکنند و مقدار عسل تولیدی آنها بسیار محدود است. همین محدودیت عرضه، مهمترین دلیل قیمت بالای این محصول عنوان میشود. یک کندوی معمولی در شرایط مناسب میتواند چندین کیلو عسل در سال تولید کند، اما درباره کلنیهای کوچک وحشی، مقدار برداشت بسیار کمتر است و پیدا کردن محل زندگی آنها نیازمند شناخت منطقه و تجربه کوهستان است.
از دنا تا شیشههای چند ده میلیونی
کوههای اطراف یاسوج و دنا (سیسخت) یکی از زیستبومهای مهم زاگرس هستند. تنوع گیاهان دارویی و مرتعی در این منطقه باعث شده عسلهای کوهستانی این منطقه مشتریان زیادی داشته باشند. کهگیلویه و بویراحمد سالانه حدود ۱۷۰۴ تن عسل تولید میکند. این میزان تولید حاصل فعالیت حدود ۲ هزار و ۶۴۵ زنبورستان و بیش از ۲۰۹ هزار کلنی زنبور عسل در استان است. شهرستان بویراحمد نیز سهم قابل توجهی از تولید استان دارد.
اما عسل زوروا در بازار، جایگاهی متفاوت از عسلهای معمولی دارد. اگر عسلهای طبیعی کوهستانی در بازار حدود چند صد …
