درختان کهنسال ایران، فقط موجوداتی زنده نیستند؛ آنها تاریخنگاران خاموش این سرزمیناند. هر کدام، سند زندهای از هزاران سال اقلیم، فرهنگ، باور و زیست جمعی مردمان این دیارند. حالا این روایتِ کهن، در قالب مستندی سینمایی به نام «درختان کهنسال ایران» جان تازهای گرفته است؛ سفری به قلب کهنسالترین باغبانان طبیعت که حاصل بیش از دو دهه پژوهش، عشق و سفر به ۱۹ استان ایران است. حمید کریلی - نویسنده، کارگردان و پژوهشگر این مستند - در گفتوگو با ایسنا، از ریشههای شکلگیری این پروژه گفت؛ پروژهای که از یک عشق شخصی در کودکی آغاز شد، به کتابی سهجلدی انجامید و نهایتاً به سریالی ششقسمتی و نسخهای سینمایی تبدیل شد.
ریشهها؛ عشقی که از کودکی آغاز شد
کریلی در ابتدای سخن، انگیزه اصلی خود را اینگونه بیان کرد: «از وقتی که یادم میآید، کودک بودم یا نوجوان، به درختها و گیاهها علاقه داشتم و مطالعه میکردم. این را بهعنوان یک سرگرمی و علاقه غیرحرفهای دنبال میکردم. در واقع عشق داشتم، دیگه؛ الان هم همینجور است.» وی باور عمیقی به خودآگاهی درختان دارد و دلیل آن را چنین توضیح میدهد: «درختها شکل خودشان را با توجه به محیط تغییر میدهند. آفتابگردان نسبت به نور یک سنسور دارد؛ چشم ندارد، ولی یک ابزارِ احساسی دارد که جهت نور را تشخیص میدهد. همین داستان را در مورد وزش باد داریم که شکل خودش را تسخیر میکند. یا در مورد زمین، ریشهها جهت خاک غنی یا جایِ دارای رطوبت بیشتر را تشخیص میدهند.»
از یادداشتهای ۱۵ ساله تا کتابی سهجلدی
کریلی با اشاره به قدمت پژوهش خود گفت: «از حدود ۱۵ سال پیش، شاید هم ۲۰ سال پیش، درختان کهنسالی را که میدیدم یادداشت میکردم. در سال ۱۳۹۹ تصمیم گرفتم اینها را به شکل یک مجموعه کتاب سهجلدی دربیاورم. حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ درخت شاخص انتخاب کرده بودم و در هر صفحه یک درخت را معرفی کردم.»
اما چرا کتاب به فیلم تبدیل شد؟ نویسنده این مستند در پاسخ گفت: «بعضی از دوستان پیشنهاد دادند که اطلاعات را در قالب فیلم مستند در بیاوریم. گفتند کتاب متأسفانه در ایران خیلی مخاطب ندارد. فیلم اگر خوب و سرگرمکننده ساخته شود، وقت بیشتری دارد و میتواند همان رسالت را انجام دهد. آن کتاب سهجلدی تبدیل شد به سریالی ششقسمتی و نسخه کوتاهشده سینمایی آن.» پژوهش بدون …
