هفت صبح| تا یکی دو سال پیش، استفاده از هوش مصنوعی برای کاربران ایرانی بیشتر به پیداکردن یک ویپیان مناسب خلاصه میشد. بسیاری از کاربران با تغییر IP و پرداخت هزینه اشتراک، بدون دردسر خاصی از چت جیبیتی، Claude، Gemini و دهها ابزار دیگر استفاده میکردند. اما حالا شرایط تغییر کرده است. در ماههای اخیر، گزارشهای متعددی از بستهشدن حسابهای کاربری، نمایش پیام «این سرویس در کشور شما در دسترس نیست» و ازدسترفتن اشتراکهایی منتشر شده که گاهی چند میلیون تومان برای آنها هزینه شده است.
برای بسیاری از کاربران، مسئله دیگر پیداکردن راه ورود به یک سرویس نیست؛ بلکه نگرانی از این است که آیا حسابی که امروز برای تمدید ماهیانه آن هزینه میکنند، یک هفته دیگر هم قابلاستفاده خواهد بود یا نه. این اتفاق در حالی رخ میدهد که هوش مصنوعی دیگر یک ابزار تجملی یا مخصوص برنامهنویسان نیست.
دانشجو برای نوشتن پایاننامه از آن استفاده میکند، خبرنگار برای تحلیل دادهها به سراغ آن میرود، پزشک برای مرور تازهترین مقالات علمی از آن کمک میگیرد، شرکتهای نوپا محصولات خود را بر پایه API مدلهای زبانی توسعه میدهند و حتی بسیاری از کسبوکارهای کوچک، تولید محتوا و خدمات مشتریان را با این ابزارها انجام میدهند. به همین دلیل، محدودیت دسترسی به هوش مصنوعی، فراتر از یک مشکل فنی ساده است. این محدودیت مستقیماً بر آموزش، پژوهش، اشتغال و رقابتپذیری اقتصاد دیجیتال اثر میگذارد.
هوش مصنوعی پشت دیوار تحریم
شرکتهای بزرگ فناوری معمولاً یک پاسخ مشترک دارند. آنها میگویند تابع قوانین صادرات فناوری و مقررات تجاری آمریکا هستند و خدمات خود را فقط در کشورهای موردتأیید ارائه میکنند. برای کاربری که هیچ نقشی در تصمیمهای سیاسی ندارد، این توجیهها، راهگشا نیست. چون او میبیند ابزاری که دیروز در دسترسش بود، امروز دیگر قابلاستفاده نیست.
البته همه شرکتها سیاست یکسانی ندارند. OpenAI که جیبیتی را توسعه داده، فهرست مشخصی از کشورهای مجاز منتشر کرده و ایران در این فهرست قرار ندارد. بااینحال، تعداد زیادی از کاربران ایرانی همچنان از این سرویس استفاده میکنند، اما این دسترسی معمولاً از مسیرهای …
