رضا قیدر / اگرچه طی سالهای گذشته سرمایهگذاریهای مختلفی برای توسعه زیرساختهای حملونقل انجام شده، اما هنوز بسیاری از مناطق آزاد و ویژه اقتصادی کشور از دسترسی مستقیم به شبکه ریلی محروم هستند یا ارتباط آنها با مراکز تولید، بنادر و مرزهای زمینی از طریق خطوطی با ظرفیت محدود انجام میشود. این موضوع موجب افزایش هزینههای حملونقل، طولانی شدن زمان انتقال کالا و کاهش رقابتپذیری این مناطق در مقایسه با رقبای منطقهای شده است. در شرایطی که کشورهای همسایه با سرعت در حال توسعه شبکههای ریلی و لجستیکی خود هستند، تقویت اتصال ریلی مناطق آزاد ایران میتواند به یکی از مهمترین ابزارهای افزایش سهم کشور از تجارت منطقهای و ترانزیت بینالمللی تبدیل شود.
ریل؛ ستون فقرات لجستیک و تجارت در مناطق آزاد
یکی از مهمترین مزیتهای حملونقل ریلی، کاهش هزینه جابهجایی کالا در مسافتهای طولانی است. صنایع مستقر در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی برای تأمین مواد اولیه، انتقال محصولات به بازارهای داخلی و صادرات به کشورهای دیگر، به شبکه حملونقل کارآمد نیاز دارند. هرچه هزینه حمل کالا کمتر باشد، قیمت تمامشده محصولات نیز رقابتیتر خواهد شد و امکان حضور در بازارهای بینالمللی افزایش مییابد.در بسیاری از مناطق آزاد جهان، اتصال مستقیم به خطوط ریلی باعث شده است کالاها بدون نیاز به جابهجاییهای مکرر، از کارخانه تا بندر یا مرز زمینی منتقل شوند. این موضوع علاوه بر کاهش هزینه، زمان حمل را نیز کوتاه میکند و احتمال آسیبدیدگی کالا را کاهش میدهد. در ایران نیز اتصال ریلی مناطق آزاد به بنادر جنوبی، بنادر شمالی و مرزهای غربی و شرقی میتواند زنجیره حملونقل را تکمیل کرده و ظرفیت صادرات را افزایش دهد.توسعه خطوط ریلی همچنین به کاهش فشار بر شبکه جادهای کمک میکند. بخش عمده حمل بار در کشور از طریق جاده انجام میشود؛ موضوعی که علاوه بر افزایش مصرف سوخت، استهلاک زیرساختها، آلودگی محیطزیست و هزینههای نگهداری را نیز به همراه دارد. انتقال بخشی از بار به شبکه ریلی، ضمن افزایش بهرهوری، امکان استفاده بهینه از منابع را فراهم میکند.از سوی دیگر، اتصال مناطق آزاد به کریدورهای بینالمللی مانند کریدور شمال–جنوب، کریدور شرق–غرب و مسیرهای ترانزیتی منطقهای، میتواند جایگاه ایران را در زنجیره تجارت جهانی تقویت کند. بسیاری …
