حسین قیدر / با این حال، شکلگیری صفهای طولانی در برخی جایگاهها و افزایش مراجعه شهروندان نشان میدهد که بازار سوخت تنها با واقعیت عرضه و تقاضا اداره نمیشود؛ انتظارات مردم نیز نقش مهمی در آن دارد. هنگامی که شایعهای درباره احتمال کمبود یک کالای ضروری منتشر میشود، بخشی از جامعه بهصورت احتیاطی اقدام به خرید بیشتر میکند. همین رفتار احتیاطی میتواند تقاضای لحظهای را افزایش داده و حتی در شرایطی که کمبود واقعی وجود ندارد، فشار موقت بر شبکه توزیع ایجاد کند.بنزین از جمله کالاهایی است که حساسیت اجتماعی بالایی دارد. خودرو برای بخش بزرگی از شهروندان وسیله اصلی رفتوآمد، کار و کسب درآمد است و هرگونه نگرانی درباره دسترسی به سوخت میتواند واکنش سریع مردم را به همراه داشته باشد. راننده تاکسی، پیک موتوری، راننده خودروهای اینترنتی، کارمند، صاحب کسبوکار و حتی خانوادهای که برای رفتوآمد روزمره به خودرو وابسته است، نمیتواند نسبت به آینده سوخت بیتفاوت باشد. به همین دلیل، کوچکترین شایعه درباره محدودیت عرضه یا افزایش شدید قیمت میتواند رفتار مصرفکننده را تغییر دهد.
شایعه چگونه به صف بنزین تبدیل میشود؟
اقتصاد شایعه معمولاً زمانی فعال میشود که اعتماد و اطمینان نسبت به آینده کاهش پیدا کرده باشد. مردم در شرایط عادی، بر اساس نیاز روزانه خود سوختگیری میکنند؛ اما زمانی که احتمال کمبود یا افزایش قیمت مطرح میشود، رفتار مصرفی از «مصرف عادی» به «مصرف احتیاطی» تغییر میکند. شهروندی که معمولاً زمانی برای سوختگیری به جایگاه مراجعه میکند که باک خودرو به میزان مشخصی خالی شده باشد، ممکن است پس از شنیدن یک خبر تأییدنشده، زودتر به جایگاه مراجعه کند.اگر هزاران نفر همزمان چنین تصمیمی بگیرند، میزان مراجعه به جایگاهها افزایش پیدا میکند. در این حالت، حتی اگر شبکه توزیع سوخت توان تأمین تقاضای عادی را داشته باشد، ممکن است در برابر تقاضای ناگهانی با فشار مواجه شود. صف شکل میگیرد، تصاویر صفها در فضای مجازی منتشر میشود و همین تصاویر میتواند شایعه اولیه را تقویت کند.در واقع یک چرخه شکل میگیرد: شایعه، افزایش تقاضا، تشکیل صف، انتشار تصاویر صف و سپس افزایش نگرانی. در چنین شرایطی، مردم ممکن است تصور کنند صفها نشانه کمبود واقعی هستند، در حالی که بخشی از آن میتواند محصول افزایش ناگهانی …
