ساسان باقرپناه بیش از هر زمان دیگری لازم است درباره وضعیت اقتصاد نه با خوشبینی اجباری و نه با بدبینی هیجانی، بلکه واقعبینانه صحبت کنیم. گرانی دیگر یک اتفاق مقطعی نیست و فشار معیشتی برای بخش بزرگی از خانوارها به مسئلهای روزمره تبدیل شده است.
در چنین شرایطی هر تصمیم تازه اقتصادی باید با حساسیت بیشتری اتخاذ شود، زیرا جامعهای که حاشیه امن مالی آن کوچک شده، ظرفیت تحمل خطاهای سیاستی را نیز از دست میدهد. تصمیمی که چند سال قبل شاید یک خانواده یا بنگاه میتوانست هزینه آن را با پسانداز جذب کند، امروز ممکن است به حذف یک نیاز یا توقف یک سرمایهگذاری منجر شود.
در اقتصاد خانواده مفهومی به نام «هموارسازی مصرف» وجود دارد. خانوار در شرایط عادی تلاش میکند نوسانات کوتاهمدت درآمد یا هزینه را با پسانداز، وام یا جابهجایی مخارج مدیریت کند تا سطح زندگیاش ناگهان سقوط نکند. مطالب پیشنهادی زندگی خیلی خیلی واقعی ما ۱۴۰۴/۰۵/۲۸ بحران واژه ها ۱۴۰۲/۰۷/۰۸
اگر شوکها پشت سر هم تکرار شوند، پسانداز تحلیل میرود و امکان عقب انداختن هزینهها محدود میشود. در این مرحله، خانوار دیگر شوک را مدیریت نمیکند؛ آن را در سفره، درمان، آموزش و کیفیت زندگی خود جذب میکند.
همین منطق درباره بنگاهها نیز صادق است. شرکت برای عبور از یک دوره دشوار میتواند از سود گذشته استفاده کند، خرید تجهیزات را عقب بیندازد یا هزینههای غیرضروری را کاهش دهد.
اما این ابزارها نامحدود نیستند. وقتی تورم هزینه مواد اولیه را بالا میبرد، قدرت خرید مشتری کاهش پیدا میکند و همزمان مالیات، بیمه و اجاره باید پرداخت شوند، حاشیه امن بنگاه کوچکتر میشود. از یک نقطه به بعد، چیزی برای کم کردن باقی نمیماند جز سرمایهگذاری، استخدام و در نهایت اندازه کسبوکار.
اینجاست که سیاستگذاری با آزمون و خطا خطرناکتر میشود. هیچ تصمیمگیری نمیتواند همه پیامدهای یک سیاست را از قبل بداند و انتظار «خطای صفر» نیز واقعبینانه نیست.
مسئله این است که در شرایط شکننده، هزینه اشتباه بزرگتر میشود. افزایش ناگهانی یک هزینه …
