فعالان این صنعت از افت حدود ۱۰ درصدی مصرف لبنیات نسبت به سال گذشته خبر میدهند؛ کاهشی که ظرفیت تولید کارخانهها را محدودتر و سهم هزینههای سربار را سنگینتر کرده است. در بخش صادرات نیز نبود آمار رسمی از ابتدای بهمنماه سال گذشته، ارزیابی دقیق وضعیت تجارت را دشوار کرده، اما برآوردها از کاهش صادرات کالاهای پایه مانند شیر خشک و کره حکایت دارد. حالا آینده این صنعت بیش از هر زمان دیگر به تصمیمهای ارزی، پایداری برق، قیمت شیر خام و امکان حفظ بازارهای منطقهای گره خورده است. مقاصد صادراتی محصولات لبنی ایران
محمد فربد درباره وضعیت صادرات محصولات لبنی اظهار کرد: از ابتدای بهمنماه سال گذشته تاکنون، آمار صادرات از سوی گمرک ایران منتشر نشده است؛ بنابراین، به آمار دقیق صادرات دسترسی نداریم. با این حال، برآورد ما با توجه به موقعیت جغرافیایی کشور این است که صادرات کالاهای پایه لبنی، بهویژه شیر خشک و کره، کاهش یافته باشد. درباره سایر محصولات لبنی نمیتوان قضاوت دقیقی داشت، اما به نظر میرسد صادرات با کاهش مواجه شده است.
سخنگوی انجمن صنایع لبنی ایران درباره اختلاف قیمت محصولات لبنی ایران با محصولات کشورهای رقیب، گفت: نمیتوان فاصله قیمتی مشخصی برای این محصولات اعلام کرد؛ زیرا در تعیین قیمت، علاوه بر کیفیت، وضعیت عرضه و تقاضا نیز دخالت دارد. برای مثال، اگر عرضه یک محصول در بازاری محدود باشد، خریدار ممکن است آن را با قیمت بالاتری خریداری کند. تجربه صادراتی نشان میدهد ممکن است یک محصول از یک کارخانه با قیمتی مشخص فروخته شود، اما همان محصول از کارخانهای دیگر، بسته به مقصد صادراتی، با قیمتی کمتر یا بیشتر عرضه شود؛ بنابراین، مقایسه مستقیم قیمتها امکانپذیر نیست.
به گزارش ایسنا، وی درباره مقاصد صادراتی محصولات لبنی ایران توضیح داد: عمده صادرات محصولات لبنی به کشورهای همجوار، بهویژه عراق، پاکستان و افغانستان انجام میشود. روسیه، جمهوریآذربایجان و قزاقستان، عمان، چین و گرجستان نیز از دیگر مقاصد صادراتی ایران هستند و سایر کشورهای اطراف نیز کموبیش ظرفیت صادراتی برای محصولات لبنی ایران دارند. رقابت بلاروس با ایران در بازار روسیه
سخنگوی انجمن صنایع لبنی ایران درباره محدود شدن صادرات کره، توضیح داد: برآورد ما این است که صادرات کالاهای پایه، یعنی کره و شیر خشک، کاهش یافته است. یکی از عوامل موثر، شرایط منطقه و تحولاتی است که در حوزه خلیج فارس رخ داده است. ایران در بازار روسیه رقیبی به نام بلاروس دارد. این کشور گاهی با کاهش قیمت محصولات خود، شرایط را برای حضور صادرکنندگان ایرانی در این بازار دشوار میکند.
سهم ۷۰ درصدی شیر خام در قیمت تمامشده محصولات لبنی
فربد درباره سهم شیر خام در قیمت تمامشده محصولات لبنی گفت: سهم شیر خام در قیمت تمامشده محصولات لبنی بهطور متوسط حدود ۷۰ درصد است، اما این سهم در محصولات مختلف تفاوت دارد. برای نمونه، در شیر بستهبندیشده در کیسه پلاستیکی، سهم شیر خام از قیمت تمامشده بیش از ۷۰ درصد است.
وی درباره سایر عوامل موثر بر قیمت تمامشده محصولات لبنی اظهار کرد: قیمت تمامشده از هزینه مواد اولیه که بخش عمده آن شیر خام است، ملزومات و مواد بستهبندی، دستمزد و سربار تشکیل میشود. هزینههای انرژی و حملونقل نیز در مراتب بعدی قرار دارند و مجموع این عوامل، قیمت تمامشده محصول را شکل میدهد.
سخنگوی انجمن صنایع لبنی ایران ادامه داد: قیمت شیر خام طی یک سال گذشته از کیلویی ۲۳ هزار تومان به ۶۰ هزار و ۵۰۰تومان در دامداری رسیده است. ریشه این افزایش را باید در تغییر نرخ ارز ترجیحی از ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان به حدود ۱۵۰ هزار تومان جستوجو کرد. این تغییر موجب شده است نرخ ارز تخصیصی به علوفه وارداتی دام چند برابر شود و در نتیجه، قیمت شیر خام نیز افزایش محسوسی پیدا کند. کاهش ۱۰ درصدی مصرف محصولات لبنی
فربد درباره تاثیر کاهش مصرف داخلی بر وضعیت مالی و ظرفیت تولید کارخانههای لبنی گفت: یکی از مشکلات صنعت لبنیات، نبود آمار دقیق از تحولات این صنعت است، اما برآورد ما نشان میدهد مصرف محصولات لبنی حدود ۱۰ درصد کاهش یافته است. این کاهش تولید، هزینه دستمزد و سربار را به ازای هر واحد محصول افزایش میدهد؛ زیرا هنگامی که تولید یک کارخانه از ۱۰۰ واحد به ۹۰ واحد کاهش مییابد، الزاما تغییری در تعداد نیروی انسانی آن ایجاد نمیشود. استهلاک تجهیزات نیز مطابق ضوابط قانونی محاسبه میشود و با کاهش ۱۰ درصدی تولید، کاهش نمییابد. در نتیجه، سهم هزینههای سربار در تولید افزایش پیدا میکند و فشار بیشتری بر حاشیه سود اندک صنعت لبنیات وارد میشود.
برآوردهای غیررسمی حاکی از آن است که حدود ۲۰ میلیون تن ظرفیت نصبشده در صنعت لبنیات وجود دارد که بهطور متوسط، حداکثر حدود ۵۰ درصد آن مورد استفاده قرار میگیرد. البته برخی واحدها بیش از ۵۰ درصد ظرفیت خود و برخی دیگر کمتر از این میزان فعالیت میکنند.سخنگوی انجمن صنایع لبنی ایران درباره میزان استفاده کارخانههای لبنی از ظرفیت تولید نیز گفت: برآوردهای غیررسمی حاکی از آن است که حدود ۲۰ میلیون تن ظرفیت نصبشده در صنعت لبنیات وجود دارد که بهطور متوسط، حداکثر حدود ۵۰ درصد آن مورد استفاده قرار میگیرد. البته برخی واحدها بیش از ۵۰ درصد ظرفیت خود و برخی دیگر کمتر از این میزان فعالیت میکنند. این برآورد بر اساس میزان شیر ورودی به صنعت، حجم فرآوری و ظرفیت ماشینآلات نصبشده در کارخانههای کشور انجام شده است.
فربد با تاکید بر اینکه برآورد کاهش ۱۰ درصدی مصرف محصولات لبنی مربوط به مقایسه با سال گذشته است، درباره تاثیر احتمالی افزایش قیمت بنزین بر قیمت تمامشده این محصولات خاطرنشان کرد: تغییر قیمت حاملهای انرژی و سوخت، بهویژه بنزین، بهتنهایی تاثیر تعیینکنندهای بر قیمت محصولات لبنی نخواهد داشت. صنعت لبنیات نیز به دنبال وارد کردن شوک قیمتی جدید به بازار نیست و چنین اتفاقی را به صلاح خود نمیداند.
وی ادامه داد: افزایش قیمت محصولات لبنی در ماههای آینده عمدتا به تغییر قیمت شیر خام و ملزومات بستهبندی وابسته است. اگر قیمت شیر خام و ملزومات بستهبندی، از مواد پتروشیمی گرفته تا کارتن، تغییر نکند، سایر افزایش هزینهها برای صنعت قابل تحمل خواهد بود و واحدهای تولیدی میتوانند از افزایش قیمت محصولات خودداری کنند. از این نظر، نگرانی خاصی درباره افزایش قیمت محصولات لبنی در ماههای آینده نداریم؛ مگر آنکه اتفاق ویژهای در قیمت شیر خام یا مواد و ملزومات بستهبندی رخ دهد.
فربد درباره پیشنهاد تعیین قیمت شیر خام بر اساس عرضه و تقاضا، اظهار کرد: ما نهتنها درباره شیر خام، بلکه در مورد همه کالاها به سازوکار عرضه و تقاضا اعتقاد داریم. البته اجرای این سازوکار نباید عاملی برای توقف توسعه دامداریها یا صنایع لبنی باشد و لازم است توسعه همه بخشهای زنجیره همزمان مورد توجه قرار گیرد.
وی درباره حمایت از دامداران در دورههای مازاد عرضه گفت: برای چنین شرایطی راهکارهای قانونی وجود دارد. قیمت شیر خام تضمینی است؛ به این معنا که اگر شیر خام تولیدشده توسط واحدهای صنعتی جذب نشود، دولت، طبق قانون مکلف به خرید تضمینی آن است. از این رو، دامداران بر اساس قانون نباید درباره زیان ناشی از مازاد عرضه نگرانی داشته باشند. یکسانسازی نرخ ارز مطالبه صنعت لبنیات
سخنگوی انجمن صنایع لبنی ایران درباره تصمیمهای لازم برای بازگشت صادرات محصولات لبنی به مسیر رشد گفت: یکسانسازی نرخ ارز و توسعه زیرساختها مهمترین موضوعاتی است که وزارتخانهها و دستگاههای مسئول، از جمله وزارت جهاد کشاورزی، بانک مرکزی و گمرک، باید به آن بپردازند.
وی درباره چشمانداز حجم و ارزش صادرات محصولات لبنی تا پایان سال یادآورشد: از ابتدای بهمنماه سال گذشته، بنا بر آنچه شنیدهایم، آمار صادرات با هدف حفاظت از اطلاعات و آمار کشور از منظر امنیتی منتشر نشده است. در نتیجه، از میزان صادرات اطلاعی نداریم و جمعآوری این اطلاعات از تعداد زیادی شرکت در سراسر کشور نیز تقریبا غیرممکن است. به همین دلیل نمیتوان درباره حجم و ارزش صادرات محصولات لبنی تا پایان سال قضاوت دقیقی داشت. با این حال، هنوز تا پایان سال فرصت باقی است و ممکن است هر تحول مثبتی، کسری احتمالی صادرات را جبران کند.
سخنگوی انجمن صنایع لبنی ایران ابراز امیدواری کرد شرایط جنگی پایان یابد و گفت: پایان این شرایط میتواند بر روند صادرات و اتفاقاتی که تا پایان سال رخ میدهد، موثر باشد. صنعت لبنیات در اولویت جلوگیری از قطع برق قرار دارد
فربد درباره محدودیتهای برق در گاوداریها و کارخانههای لبنی نیز اظهار کرد: زنجیره صنعت لبنیات در اولویت جلوگیری از قطع برق قرار دارد. مسئولان وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت جهاد کشاورزی و وزارت نیرو نیز پذیرفتهاند که صنعت لبنیات باید در این اولویت قرار گیرد؛ زیرا قطع برق میتواند خسارت زیادی به این صنعت وارد کند. قطع ناگهانی و بدون اطلاع قبلی برق، آسیب بیشتری به واحدهای تولیدی وارد میکند؛ زیرا سامانهها و تجهیزات جایگزین تأمین انرژی، ظرفیت کافی برای تأمین کامل برق مورد نیاز این صنعت را ندارند.
سخنگوی انجمن صنایع لبنی ایران گفت: با توجه به موضوعاتی که درباره محدودیتهای برق مطرح شده، وزارت صنعت، معدن و تجارت صنایع را اولویتبندی کرده است و صنعت لبنیات نیز دستکم در برنامههای اعلامشده، در اولویت جلوگیری از قطع برق قرار دارد. سخن پایانی
چشمانداز صنعت لبنیات در ماههای باقیمانده سال، همچنان در هالهای از ابهام و تردید باقی مانده است. اگرچه سخنگویان این صنعت از لزوم رعایت اولویت تأمین برق سخن میگویند، اما حقیقت عریان این است که بدون تغییر در سیاستهای ارزی و تثبیت نرخ نهادهها، لبنیات کشور روزهای سختی را پیش رو دارد. اگر نرخ شیرخام و ملزومات بستهبندی به آرامش نسبی نرسد، هرگونه جهش قیمتی جدید، تیر خلاصی بر پیکره مصرفکنندگانی خواهد بود که همین حالا نیز ۱۰ درصد از سهم خود را از سبد لبنیات حذف کردهاند. راهکار نهایی، بازگشت به مکانیسم شفاف عرضه و تقاضا و پایان دادن به سیاستگذاریهای دستوری است. دولت باید فراتر از شعار، بستر را برای رقابتپذیری صادرکنندگان و احیای قدرت خرید داخلی مهیا کند. در غیر این صورت، فاصله بین ظرفیت نصبشده ۲۰ میلیون تنی و خروجی فعلی، هر روز شکاف عمیقتری خواهد گرفت و این صنعتِ استراتژیک را بیش از پیش نحیف خواهد کرد.
