سیدمحمود فاطمیعقدا، رئیس سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور، در تشریح رویکردهای جدید این سازمان، از تلاش برای تغییر مدل اکتشاف، حرکت به سمت حکمرانی مشارکتی، استفاده گستردهتر از ظرفیت بخش خصوصی، توسعه اکتشافات عمقی و هوایی، شناسایی عناصر نادر خاکی و تقویت مطالعات مربوط به مخاطراتی همچون فرونشست خبر داده است؛ مجموعهای از برنامهها که نشان میدهد سازمان زمینشناسی در حال عبور از مدل سنتی فعالیتهای اکتشافی و حرکت به سمت تولید داده، کاهش ریسک سرمایهگذاری و مشارکت بیشتر بخش غیردولتی است. حکمرانی مشارکتی؛ از تجربه گذشته تا مدل جدید
حرکت سازمان زمینشناسی به سمت حکمرانی مشارکتی، موضوعی کاملاً جدید نیست. این سازمان طی سالهای گذشته نیز تجربههایی از مشارکت با دانشگاهها و در برخی موارد بخش خصوصی داشته است، اما تفاوت رویکرد جدید در این است که قرار است بخش خصوصی نقش پررنگتری در تولید دادههای پایه و اجرای عملیات اکتشافی داشته باشد.
در مدلهای گذشته، بخش عمده فعالیتها با اتکا به ظرفیتهای دولتی و حمایتهای حاکمیتی انجام میشد. دانشگاهها در اجرای برخی طرحها به کار گرفته شدند و بخش خصوصی نیز در مواردی در پروژهها حضور داشت، اما هنوز تجربه گستردهای از اینکه بخش خصوصی بهعنوان پیمانکار اصلی سازمان، مسئولیت تولید دادههای پایه و اجرای بخش مهمی از عملیات اکتشافی را برعهده بگیرد، در کشور شکل نگرفته است.
فاطمیعقدا بر این باور است که محدودیت منابع مالی و اجرایی دولت از یکسو و گستردگی پهنههای ناشناخته معدنی کشور از سوی دیگر، ادامه این مسیر را دشوار میکند. بنابراین اگر قرار است اکتشافات کشور با سرعت و گستره بیشتری دنبال شود، استفاده از ظرفیت سرمایه و توان اجرایی بخش خصوصی دیگر یک انتخاب صرف نیست، بلکه به یک ضرورت تبدیل شده است.
البته این تغییر مدل با ملاحظات خاصی همراه است. بخش خصوصی برای ورود به حوزه اکتشاف به اطلاعات معتبر، ریسک قابل مدیریت و چشمانداز اقتصادی روشن نیاز دارد. اکتشاف ذاتاً فعالیتی پرریسک است و سرمایهگذار نمیتواند بدون برخورداری از دادههای پایه مناسب، منابع قابل توجهی را وارد پروژهای کند که نتیجه آن از ابتدا مشخص نیست.
از همین رو، نقش سازمان زمینشناسی در مدل جدید صرفاً واگذاری محدودههای اکتشافی نخواهد بود، بلکه …
