سرطان به عنوان یکی از پیچیدهترین چالشهای نظام سلامت جهانی، همواره نیازمند ابزارهای دقیق برای شناخت عوامل مولکولی است. در این میان، میکروRNAها (miRNA) به عنوان تنظیمکنندههای بیان ژن، نقشی کلیدی در پیشرفت یا مهار سرطان ایفا میکنند. پژوهشگران پژوهشگاه رویان با درک این اهمیت، موفق به طراحی پایگاه داده جامع و اعتبارسنجیشده «نامیرا» شدند.
این پروژه که با همکاری دانشگاه دویسبورگ-اسن آلمان به سرپرستی شریف مرادی و تیم تحقیقاتی ایشان انجام شده، اطلاعات مربوط به بیان، عملکرد و اختلالات میکروRNAها را در انواع سرطانهای انسان بهصورت یکپارچه گردآوری کرده است. دسترسی به دادههای دقیق از هزاران مقاله علمی
تیم پژوهشی برای توسعه این بانک اطلاعاتی، بیش از ۹۹۰۰ مقاله علمی مرتبط را بهصورت دستی استخراج، دستهبندی و اعتبارسنجی کرده است. حاصل این تلاش، ثبت ارتباط میان ۱۰۹۵ میکروRNA انسانی و ۳۳ نوع سرطان مختلف در «نامیرا» است.
این سامانه تنها یک بانک اطلاعاتی ساده نیست؛ بلکه ابزاری داینامیک و تصویری است که به پژوهشگران اجازه میدهد: روابط پیچیده میان میکروRNAها و مسیرهای مولکولی سرطان را تحلیل کنند. شبکههای تنظیمی را در انواع سرطانهای مختلف مقایسه نمایند. روشهای شناسایی و نتایج مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی را بررسی کنند. تسهیل مسیر تشخیص و درمان
یکی از ویژگیهای متمایز «نامیرا»، امکان تحلیل عملکردی و مشاهده شبکههای تنظیمی در یک پلتفرم واحد است؛ قابلیتی که در بسیاری از پایگاههای داده مشابه وجود ندارد. این ویژگی میتواند روند شناسایی نشانگرهای زیستی (Biomarkers) جدید و اهداف درمانی را سرعت بخشیده و طراحی مطالعات آینده را برای دانشمندان زیستشناسی مولکولی و بیوتکنولوژی تسهیل کند.
نتایج این دستاورد علمی در نشریه معتبر Computers in Biology and Medicine (از انتشارات الزویر) منتشر شده است. این نشریه در زمره ۱۰ درصد برتر مجلات حوزه بیوانفورماتیک قرار دارد و سامانه «نامیرا» هماکنون بهصورت برخط در دسترس پژوهشگران سراسر جهان قرار گرفته است.
