کمتر کسی به جنگلبان فکر میکند، مگر آن روزهایی که شعلههای آتش جنگل را در بر میگیرد یا خبری از حادثهای تلخ منتشر میشود. اما جنگلبان، قهرمان روزهای بحران نیست؛ او نگهبان تمام روزهای سال است. به تأسی از «روز جهانی رنجرها»، چند سالی است که نهم مردادماه با عنوان «روز جنگلبان» گرامی داشته میشود؛ فرصتی برای ادای احترام به مردان و زنانی که بیهیاهو از جنگلها، مراتع و دیگر عرصههای طبیعی ایران پاسداری میکنند. با این همه، ارزش کار جنگلبان را نمیتوان در یک روز یا یک مراسم خلاصه کرد. او هر روز، در همه فصلها و در هر شرایطی، در نقطهای از این سرزمین ایستاده است؛ جایی که شاید کمتر دیده شود، اما امنیت زیستمحیطی ایران از همانجا آغاز میشود.
بسیاری از مردم، جنگلبان را تنها هنگام آتشسوزی میبینند، اما مأموریت جنگلبانی به فصل حریق محدود نمیشود. جنگلبانان یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، در تمام روزهای سال و در گسترهای میلیونها هکتاری از جنگلها، مراتع و دیگر عرصههای طبیعی کشور، پاسدار سرمایهای هستند که اگر از دست برود، هیچ ثروتی جای آن را پر نخواهد کرد.
کار جنگلبان، شغلی پشت میز نیست. مسیر خدمت او از شیب کوهستان، دل جنگل، گرمای سوزان تابستان، سرمای زمستان، باران، برف و شبهای تاریک میگذرد. گاهی کیلومترها پیادهروی میکند، گاهی برای مهار آتش جان خود را به خطر میاندازد و گاهی در برابر متخلفانی میایستد که منافع شخصی را بر منافع ملی ترجیح دادهاند. آرامشی که امروز در طبیعت میبینیم، اغلب حاصل سختی، بیخوابی و ایثار اوست.
با این همه، جنگلبان کمتر از دشواریهای خود سخن میگوید. دلخوشی او، درختی است که از آتش نجات یافته، مرتعی که از تخریب مصون مانده و نهالی که فرصت رشد پیدا کرده است. شاید به همین دلیل، نقش او آنگونه که باید در افکار عمومی دیده نشده است؛ در حالی که آسیب به منابع طبیعی، تنها آسیب به طبیعت نیست، بلکه امنیت آب، خاک، کشاورزی، اقتصاد و کیفیت زندگی همه ایرانیان را تهدید میکند.
روز جنگلبان، تنها روز قدردانی نیست؛ روز تأمل نیز هست. آیا از کسانی که مسئولیت حفاظت از ارزشمندترین سرمایههای طبیعی کشور را بر عهده دارند، به همان اندازه که انتظار داریم، حمایت کردهایم؟
وسعت عرصههای طبیعی ایران، مخاطرات ناشی از تغییرات اقلیمی، افزایش آتشسوزیها و گسترش تخریب و تصرف اراضی نشان میدهد که حفاظت از منابع طبیعی، ضرورتی ملی است و جنگلبان، نخستین حلقه این زنجیره به شمار میرود. تقویت این حلقه، مستلزم حمایت همهجانبه است؛ از ارتقای جایگاه حرفهای و تأمین نیروی انسانی متناسب با وسعت عرصهها گرفته تا تجهیز یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور به امکانات و فناوریهای نوین، بهبود حمایتهای رفاهی و معیشتی و تقویت پشتوانههای قانونی و قضایی برای حافظان منابع طبیعی.
این مطالبهای صنفی نیست؛ مطالبهای ملی است. هر گامی که برای توانمندسازی جنگلبان برداشته شود، در حقیقت گامی برای حفاظت از آینده ایران است.
در کنار این مسئولیت حاکمیتی، سهم مردم نیز کمتر نیست. هیچ جنگلبانی، هر اندازه پرتلاش و فداکار، بدون همراهی مردم نمیتواند از طبیعت حفاظت کند. احترام به طبیعت، پیشگیری از آتشسوزی، گزارش تخلفات و احساس مسئولیت در قبال منابع طبیعی، بهترین همراهی با جنگلبان است.
«سلام جنگلبان» فقط یک سلام نیست؛ ادای احترام به انسانهایی است که بیهیاهو از ثروتی پاسداری میکنند که به همه ما تعلق دارد. اگر امروز هنوز جنگلی نفس میکشد، مرتعی سبز مانده و چشمهای جاری است، سهم بزرگی از آن مرهون گامهای خاموش جنگلبانانی است که شاید نامشان کمتر شنیده شود، اما اثر حضورشان تا نسلها در این سرزمین باقی میماند.
سلام جنگلبان؛ سلام به تو که پیش از آنکه نگهبان درختان باشی، نگهبان آیندهای؛ آیندهای که در آن، جنگل و مرتع تنها مجموعهای از درختان و بوتهها نیست، بلکه سرچشمه آب، پناهگاه حیاتوحش، سپر فرسایش خاک، تعدیلکننده اقلیم و میراث نسلهای آینده است.
بدون مردم، هیرکانـــی نجات پیدا نمیکند
قانون با عاملان حریق چه میکند؟
