هاشم حبیبی، عضو سندیکای افتا، در گفتوگو با خبرنگار سیتنا، با اشاره به اهمیت تابآوری سایبری اپراتورهای ارتباطی در شرایطی که شبکههای ارتباطی نقشی حیاتی در اقتصاد، بانکداری و خدمات عمومی ایفا میکنند، اظهار کرد: یکی از مهمترین شاخصهای پایداری اپراتورها، حفظ عملکرد سامانه پیامک است؛ چراکه امروز تقریباً تمامی خدمات بانکی، احراز هویت سامانههای دولتی و بخش قابل توجهی از خدمات عمومی به ارسال پیامک وابسته هستند.
وی افزود: اگر سامانه پیامکی اپراتورها از دسترس خارج شود یا حتی پیامکها با تأخیر به دست کاربران برسند، بخش بزرگی از خدمات کشور عملاً از کار خواهد افتاد. بسیاری تصور میکنند پیامک یک سرویس ساده است، اما در عمل کاربران روزانه دهها پیامک خدماتی شامل رمزهای یکبارمصرف بانکی، کدهای ورود به سامانههای دولتی و سایر خدمات دریافت میکنند و همین موضوع، این زیرساخت را به یکی از ارکان حیاتی کشور تبدیل کرده است.
عضو سندیکای افتا با بیان اینکه مهاجمان سایبری برای ایجاد اختلال لزوماً نیازی به قطع کامل سامانه پیامک ندارند، تصریح کرد: اگر ارسال پیامکهای OTP تنها چند دقیقه با تأخیر انجام شود، همان تأخیر برای مختل شدن فرآیندهای بانکی و بسیاری از خدمات عمومی کافی است؛ زیرا این رمزها دارای زمان اعتبار محدودی هستند و پس از آن عملاً بلااستفاده خواهند شد.
حبیبی با اشاره به تجربه شرکتهای بزرگ فناوری جهان گفت: بسیاری از شرکتهایی مانند گوگل و مایکروسافت سالهاست وابستگی خود به پیامک را کاهش دادهاند و از نرمافزارهای تولید رمز یکبارمصرف استفاده میکنند که بهصورت آفلاین کدهای امنیتی را تولید میکنند. این راهکار باعث میشود حتی در صورت اختلال در شبکه پیامکی نیز امکان احراز هویت کاربران وجود داشته باشد.
وی ادامه داد: متأسفانه در کشور هنوز اغلب بانکها و سامانههای خدماتی وابستگی شدیدی به پیامک دارند و تنها تعداد محدودی از بانکها از ابزارهای جایگزین مانند رمزسازها استفاده میکنند. در نتیجه، در صورت بروز اختلال گسترده در شبکه پیامکی، بخش بزرگی از خدمات بانکی با مشکل مواجه خواهد شد.
این کارشناس حوزه امنیت سایبری یکی از دلایل این وابستگی را نحوه طراحی سامانهها دانست و گفت: بسیاری از توسعهدهندگان نرمافزار از ابتدا فرض را بر این میگذارند که پیامک همیشه در دسترس است؛ بنابراین هنگام طراحی سامانه، سناریوی عدم دریافت پیامک یا استفاده از مسیر جایگزین را پیشبینی نمیکنند و همین مسئله به یک نقطه ضعف مهم تبدیل شده است.
وی خاطرنشان کرد: امروز تقریباً تمامی سامانههای خدماتی اعم از بانکها، اپراتورها، شرکتهای آب و برق و سایر خدمات عمومی برای احراز هویت به پیامک متکی هستند؛ بهگونهای که اگر پیامک دریافت نشود، کاربران در اغلب موارد امکان ورود به سامانه را از دست میدهند.
حبیبی با اشاره به ضرورت تنوعبخشی به روشهای احراز هویت اظهار کرد: سالهاست توصیه شده است که علاوه بر پیامک، امکان ارسال کدهای احراز هویت از طریق پیامرسانهای داخلی یا استفاده از نرمافزارهای رمزساز نیز فراهم شود تا وابستگی کامل به یک بستر از بین برود، اما این موضوع هنوز بهطور گسترده اجرایی نشده است.
وی همچنین پیشنهاد کرد بانکها و ارائهدهندگان خدمات عمومی بهصورت دورهای رزمایشهایی برای سنجش آمادگی کاربران در شرایط اختلال پیامکی برگزار کنند و افزود: لازم است کاربران نیز استفاده از روشهای جایگزین احراز هویت را تمرین کنند تا در صورت بروز اختلال، خدمات حیاتی کشور دچار وقفه نشود.
عضو سندیکای افتا در پایان تأکید کرد: بسیاری از بحرانهای امنیتی از سادهترین نقاط ضعف آغاز میشوند. گاهی یک غفلت کوچک یا نادیده گرفتن یک سناریوی ساده میتواند به اختلال گسترده در خدمات حیاتی کشور منجر شود؛ بنابراین کاهش وابستگی به پیامک و پیشبینی راهکارهای جایگزین باید در اولویت اپراتورها، بانکها و دستگاههای ارائهدهنده خدمات عمومی قرار گیرد.
انتهای پیام
گفت و گو از سارا استوار
