در این میان، هلدینگ توسعه فناوری اطلاعات گردشگری ایران (TIT) از سال ۱۳۸۸ بهعنوان بازوی فناوری گروه مالی گردشگری فعالیت خود را آغاز کرد و مأموریت آن ارائه خدمات فناوری اطلاعات به شرکتهای این گروه و بانک گردشگری بود. این هلدینگ در ادامه فعالیت خود، ساختار و دامنه خدماتش را توسعه داد و چند شرکت با تخصصهای مکمل را در مجموعه خود جای داد.
ایپام؛ بازوی نرمافزاری TIT
یکی از مهمترین زیرمجموعههای TIT، شرکت ایدهپرداز دانش نوین آرشام با نام تجاری «ایپام» است که بهعنوان بازوی نرمافزاری این هلدینگ فعالیت میکند.
ایپام در حوزه توسعه سرویسهای بانکداری دیجیتال، افزودن قابلیتهای جدید، ارتقای کارایی و امنیت و انطباق با مقررات جدید صنعت بانکی فعالیت دارد. این شرکت همچنین دارای گواهینامه دانشبنیان از معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری است و با ترکیب تخصصهای فناوری اطلاعات و گردشگری، بر طراحی راهکارهای مالی با تمرکز ویژه بر صنعت گردشگری متمرکز شده است.
در کنار ایپام، شرکت رایان فناور بخشهایی مانند پشتیبانی، شبکه، امنیت، زیرساخت و توسعه و نگهداری دیتاسنتر را پوشش میدهد و شرکتهایی از جمله رایانمهر، رایان ارتباط و کالارسان نیز بخشهای تکمیلی این مجموعه فناورانه را تشکیل میدهند.
فناوری؛ لایه پنهان بانکداری دیجیتال
یکی از نقشهای اصلی هلدینگهای فناوری بانکی، فراهمکردن زیرساخت لازم برای حرکت بانکها از خدمات سنتی به سمت خدمات دیجیتال است.
در این مسیر، موضوعاتی مانند امنیت اطلاعات، پایداری سامانهها، مدیریت داده و استفاده از فناوریهای نوین اهمیت بیشتری پیدا کردهاند. محسن بیژنی، معاون فناوری اطلاعات بانک گردشگری، در یکی از رویدادهای تخصصی این حوزه بر نقش تحولی هوش مصنوعی در آینده بانکداری تأکید کرده و همزمان به حساسیت دادههای بانکی و ضرورت مدیریت آنها در چارچوبهای مشخص اشاره کرده است.
این رویکرد نشاندهنده یکی از چالشهای اصلی صنعت فناوری مالی است: ایجاد تعادل میان سرعت نوآوری و حفظ امنیت دادههای بانکی.
در بهمن ۱۴۰۴ نیز مجمع عمومی سالیانه شرکت ایپام با حضور مدیران ارشد هلدینگ TIT، گروه مالی گردشگری و بانک گردشگری برگزار شد و صورتهای مالی شرکت مورد بررسی و تصویب قرار گرفت.
سرمایه انسانی؛ ضلع دیگر توسعه فناوری
توسعه زیرساختهای فناورانه تنها به خرید تجهیزات یا طراحی نرمافزار محدود نیست و نیروی انسانی متخصص یکی از عناصر کلیدی این صنعت به شمار میرود.
هلدینگ TIT در کنار توسعه فنی، برنامههایی را برای ارتقای مهارت کارکنان خود دنبال کرده است. دسترسی کارکنان هلدینگ و شرکتهای زیرمجموعه به مجموعه آموزشهای پلتفرم «مکتبخونه» به مدت یک سال و برگزاری جلسات هفتگی «۴Learn» از جمله این اقدامات بوده است.
این جلسات موضوعاتی مانند تفکر استراتژیک، تفکر سیستمی، سوگیری در تصمیمگیری و مسائل حقوقی شرکتهای تجاری را پوشش دادهاند.
هر بانک بزرگ، یک بازوی فناوری
TIT و ایپام تنها نمونه ساختار هلدینگهای فناوری وابسته به بانکها در ایران نیستند. بخش قابلتوجهی از بانکهای بزرگ کشور، شرکت یا هلدینگهایی را برای توسعه و پشتیبانی زیرساختهای فناوری خود در اختیار دارند.
هلدینگ دادهورزی سداد، وابسته به بانک ملی ایران، یکی از بازیگران شناختهشده این حوزه است که در پروژههای فناوری بانکی و برخی طرحهای ملی نقش داشته است.
گروه توسن نیز از بازیگران باسابقه صنعت فناوری بانکی محسوب میشود و علاوه بر ارائه راهکارهای بانکداری، در حوزههایی مانند مراکز داده و بلاکچین فعالیت دارد. این مجموعه همچنین از تأمینکنندگان نرمافزار هسته بانکی در ایران به شمار میرود و با چندین بانک همکاری دارد.
فناوری اطلاعات و ارتباطات پاسارگاد آریان بهعنوان بازوی فناوری بانک پاسارگاد و گروه فنآوران هوشمند بهسازان فردا بهعنوان مجموعه مرتبط با بانک ملت نیز از دیگر بازیگران این میدان هستند.
در نتیجه، بخش مهمی از نوآوری فناوری در صنعت بانکی ایران نه صرفاً از استارتاپهای مستقل، بلکه از دل همین هلدینگها و شرکتهای فناوری وابسته به بانکهای بزرگ شکل میگیرد؛ مجموعههایی که در برخی پروژهها رقیب و در برخی دیگر شریک یکدیگر هستند.
آن سوی بانک؛ گردشگری هم دیجیتال شده است
تحول دیجیتال تنها به خدمات بانکی محدود نمانده و صنعت گردشگری ایران نیز طی سالهای گذشته شاهد توسعه پلتفرمهای آنلاین بوده است.
علیبابا از سال ۱۳۹۳ فعالیت خود را در حوزه فروش آنلاین بلیت هواپیما آغاز کرد و امروز علاوه بر بلیت پروازهای داخلی و خارجی، خدمات رزرو هتل در ایران و مقاصد خارجی را نیز ارائه میکند.
اسنپتریپ نیز بهعنوان یکی از رقبای اصلی علیبابا، در سال ۱۴۰۴ عملکرد قابلتوجهی ثبت کرده است. بر اساس گزارش عملکرد گروه اسنپ، این پلتفرم با وجود شرایط اقتصادی و اختلالهای اینترنتی، حجم فروش هتل، پرواز و تور خود را ۷ درصد افزایش داده است. در نوروز ۱۴۰۴ نیز رشد ۴۰ درصدی رزرو هتل و ۳۸ درصدی فروش پرواز داخلی برای این پلتفرم گزارش شده است.
در کنار این دو بازیگر، پلتفرمهایی مانند جاباما، لستسکند، مستر بلیط، اپارک و الفبای سفر نیز بخشی از بازار گردشگری دیجیتال ایران را تشکیل میدهند.
دو لایه متفاوت از یک اقتصاد دیجیتال
در بازار گردشگری دیجیتال، پلتفرمهایی مانند علیبابا و اسنپتریپ مستقیماً با مسافر در ارتباط هستند و خدماتی مانند فروش بلیت و رزرو هتل ارائه میکنند؛ اما نقش شرکتهایی مانند TIT و ایپام در لایهای متفاوت تعریف میشود.
TIT و ایپام زیرساخت فناورانه بخش مالی این اکوسیستم، بهویژه خدمات بانکی مرتبط با صنعت گردشگری، را پشتیبانی میکنند. به بیان دیگر، یک طرف ماجرا تجربهای است که کاربر روی صفحه گوشی میبیند و طرف دیگر زیرساختی است که تراکنش مالی و ارتباط میان سرویسها را امکانپذیر میکند.
چالش بزرگ؛ امنیت داده در عصر هوش مصنوعی
هرچه خدمات مالی و گردشگری دیجیتال گستردهتر میشوند، اهمیت امنیت داده و رعایت الزامات مقرراتی نیز افزایش مییابد.
گسترش هوش مصنوعی و ابزارهای تحلیل داده در حوزه بانکداری و گردشگری، فرصتهای جدیدی برای توسعه خدمات ایجاد کرده، اما همزمان حساسیت نسبت به حریم خصوصی و امنیت اطلاعات مشتریان را افزایش داده است.
در چنین شرایطی، شرکتهای فناوری باید میان چابکی و سرعت توسعه از یک سو و رعایت الزامات امنیتی و مقرراتی از سوی دیگر تعادل برقرار کنند؛ موضوعی که در اظهارات مسئولان فناوری اطلاعات بانک گردشگری نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
