در توضیح نحوه محاسبه مستمری بازنشستگی، صرفاً آخرین حقوق دریافتی فرد ملاک قرار نمیگیرد؛ چراکه ممکن است فرد برای چند سال حق بیمه پرداخت نکرده باشد و پس از رسیدن به شرایط سنی، برای بازنشستگی اقدام کند.
بر این اساس، میانگین دستمزد دو سال آخر منتهی به زمان درخواست بازنشستگی مبنای محاسبه قرار میگیرد. چنانچه این میانگین کمتر از حداقل دستمزد باشد، حداقل دستمزد برای محاسبه مستمری لحاظ خواهد شد؛ اما اگر میانگین دستمزد بالاتر از حداقل دستمزد باشد، همان دستمزد واقعی فرد مبنای محاسبه قرار میگیرد.
در این میان، وضعیت افرادی که با ۳۰ یا ۳۵ سال سابقه بازنشسته میشوند با کسانی که با ۲۰ سال سابقه درخواست بازنشستگی میدهند، متفاوت است.
برای افرادی که با ۲۰ سال سابقه بازنشسته میشوند، ابتدا میانگین دستمزد دو سال آخر محاسبه میشود. سپس میزان مستمری متناسب با سابقه پرداخت حق بیمه فرد تعیین خواهد شد. بنابراین، اگر دستمزد مبنای محاسبه بالاتر از حداقل دستمزد باشد، همان مبلغ در محاسبات لحاظ میشود، اما مستمری نهایی بر اساس میزان سابقه فرد خواهد بود.
به عبارت دیگر، فردی که با ۲۰ سال سابقه بازنشسته میشود، حتی در صورت داشتن دستمزد بالاتر از حداقل حقوق، مشمول مستمری کامل ۳۰ سال سابقه نخواهد شد و میزان مستمری او متناسب با ۲۰ سال سابقه محاسبه میشود.
از سوی دیگر، اگر میانگین دستمزد دو سال آخر فرد کمتر از حداقل دستمزد باشد، قانون حداقل دستمزد را مبنای محاسبه قرار میدهد. در چنین شرایطی، مستمری بازنشستگی فرد به حداقل حقوق خواهد رسید و مبلغی کمتر از حداقل تعیینشده برای او منظور نمیشود.
بنابراین، در تعیین مستمری بازنشستگی باید دو موضوع را همزمان در نظر گرفت: میزان دستمزد مبنای محاسبه در دو سال آخر و تعداد سالهای سابقه بیمه فرد. این دو عامل در نهایت میزان مستمری قابل پرداخت به بازنشسته را مشخص میکنند.
