در شرایطی که تحولات نظامی و ژئوپلیتیکی در منطقه خلیج فارس و شریان حیاتی تنگه هرمز به بالاترین سطح خود رسیده است، دونالد ترامپ، رییسجمهور امریکا با طرح ادعای وجود «کانالهای محرمانه و گفتوگوهای پشتپرده با مقامات ایرانی»، تلاش جدیدی را برای کنترل شوکهای وارده به بازار جهانی انرژی و افکار عمومی بینالمللی آغاز کرده است.
به گزارش روز نو این اظهارات، اما بلافاصله با واکنش صریح و قاطع مقامات ارشد نظامی و دیپلماتیک ایران روبهرو شد. مقامات ایرانی این ادعای ترامپ را فانتزیهای ناشی از بن بست میدانی واشنگتن خواندند. همزمان نیز، تحرکات دیپلماسی منطقهای با محوریت اسلامآباد و دوحه در جریان است و موضع اصولی دستگاه دیپلماسی و نیروهای مسلح ایران نشان میدهد که کلید بازگشایی آبراهههای راهبردی و فروکش کردن تنشها، صرفا در گرو پایبندی کامل کاخ سفید به تعهدات یادداشت تفاهم و پایان دادن به سیاستهای غیرقانونی و پیمان شکنیهای مکرر خواهد بود. پرسش کلیدی برای افکار عمومی بینالمللی، منطقهای و البته ایرانیان این است که آیا امکانی برای احیای تفاهمنامه ایران و امریکا وجود دارد؟
احیای یک تفاهم به کما رفته
در عرصه حقوقی و دیپلماتیک، سرنوشت تفاهمنامه ایران و امریکا در هالهای از ابهام ناشی از عهدشکنیهای طرف امریکایی قرار گرفته است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست خبری خود با تشریح جزییات مذاکرات و مفاد اسناد تصریح کرد: «میانجی موضوعات مرتبط با ایران و امریکا، پاکستان است و قطر هم تلاش میکند. اینکه برخی کشورهای اروپایی دیدگاههایی را با ما مطرح میکنند، کاملا طبیعی است، ولی به این معنا نیست که میانجی جدیدی داشته باشیم.»
او درباره گزارشهای رسانهای پیرامون مهلت ۶۰ روزه افزود: «ما در متن یادداشت تفاهم، موضوعی تحت عنوان مهلت ۶۰ روزه نداریم؛ در توافق پیشبینی شده بود که طی یک دوره ۶۰ روزه، درباره دو موضوع «رفع تحریم» و «هستهای» گفتوگو شود و اگر طی این مدت به نتیجه نرسیدیم، زمان تمدید شود.» سخنگوی دستگاه دیپلماسی علت طولانی شدن مذاکرات غیرمستقیم را به خاطر پیچیدگی موضوع، تعداد بازیگران اثرگذار در این روند و تلاش برخی طرفهای بدسگالی دانست که نشان دادهاند هیچوقت به صلح و امنیت منطقه بها نمیدهند.
او همچنین با اشاره به نقش قطر خاطرنشان …
