یک فنجان چای، یک مشت توت یا یک قطره روغن زیتون فوق بکر حاوی ترکیبات گیاهی است که ممکن است بر فرآیندهای مرتبط با پیری مغز تأثیر بگذارد.
بررسی محققان دانشگاه سملوایز مجارستان نشان میدهد که این ترکیبات، که به عنوان پلی فنول شناخته میشوند، میتوانند از مسیرهای بیولوژیکی مرتبط با بیماری آلزایمر و سایر شرایطی که شامل از دست دادن تدریجی سلولهای عصبی هستند، پشتیبانی کنند.
محققان صدها مطالعه آزمایشگاهی، حیوانی، مبتنی بر جمعیت و بالینی را بررسی کردند. یافتهها در مجموع نشان میدهد که پلی فنولها ممکن است از طریق فعالیت آنتیاکسیدانی و ضد التهابی به حفظ عملکرد سلولهای عصبی کمک کنند و در عین حال با برخی از فرآیندهای آسیبزای مرتبط با پیری مغز مقابله کنند. رژیمهای غذایی غنی از گیاهان، پلیفنولهای کلیدی را فراهم میکنند.
این بررسی توجه ویژهای به رژیم غذایی مدیترانهای داشت که بر سبزیجات، میوهها، حبوبات، غلات کامل، ماهی و روغن زیتون تأکید دارد. همچنین رژیم غذایی MIND را بررسی کرد، گونهای که بهطور خاص برای حمایت از سلامت مغز با اولویت دادن به مصرف سبزیجات برگدار و انواع توتها و در عین حال کاهش مصرف گوشت قرمز، کره، پنیر، شیرینی، غذاهای سرخشده و فست فود طراحی شده است.
ترکیباتی که معمولاً مورد بررسی قرار گرفتند شامل EGCG، یک آنتیاکسیدان اصلی در چای سبز؛ رنگدانههایی که به انواع توتها رنگ میدهند؛ فلاوانولهای کاکائو؛ و کورکومین، که رنگ زرد متمایز زردچوبه را ایجاد میکند، بودند. این مواد بهطور گسترده در الگوهای غذایی گیاهی، از جمله رژیم غذایی مدیترانهای، یافت میشوند.
دکتر «مونیکا فکت»، استادیار موسسه پزشکی پیشگیری و بهداشت عمومی دانشگاه سملوایز و نویسنده ارشد این مطالعه، گفت: «پلیفنولها درمانهای معجزهآسا نیستند، اما تحقیقات نشان میدهد که ممکن است ابزارهای امیدوارکنندهای برای حمایت از پیری سالم مغز باشند. با این حال، تمرکز نباید روی مکملهای غذایی باشد، بلکه باید روی یک رژیم غذایی متنوع و غنی از غذاهای گیاهی باشد.»
بدن بسیاری از پلیفنولها را مستقیماً جذب نمیکند. در عوض، باکتریهای روده آنها را به ترکیبات دیگری تبدیل میکنند که ممکن است بر التهاب، مصرف انرژی سلولی و از طریق این مسیرها، عملکرد سیستم عصبی تأثیر بگذارند. از آنجا که میکروبیوم روده هر فرد ترکیب متفاوتی دارد، غذاهای یکسان ممکن است پاسخ بیولوژیکی یکسانی را در همه ایجاد نکنند.
طبق اعلام سازمان جهانی بهداشت (WHO)، بیش از ۵۵ میلیون نفر در سراسر جهان با زوال عقل زندگی میکنند و انتظار میرود این تعداد در دهههای آینده افزایش یابد. از آنجا که زوال عقل یکی از چالشهای عمده سلامتی مرتبط با پیری است، محققان توجه بیشتری به عوامل سبک زندگی، از جمله رژیم غذایی، دارند که ممکن است به محافظت از سلامت مغز و کاهش خطر زوال شناختی کمک کند.
به رغم نتایج امیدوارکننده از مطالعات انجام شده روی افراد، شواهد به اندازه کافی قوی نیستند که بتوان هر غذا یا ماده مغذی را به عنوان روشی مستقل برای پیشگیری از زوال عقل توصیه کرد.
نویسندگان تأکید میکنند که پیری سالم مغز بیشتر به عادات غذایی بلندمدت بستگی دارد تا یک "اَبَرغذا". هیچ رژیم غذایی معجزهآسایی برای پیشگیری از بیماری آلزایمر نشان داده نشده است. با این حال، شواهد فعلی نشان میدهد که خوردن منظم سبزیجات، میوهها، انواع توتها، غذاهای غنی از فیبر، ماهی و آجیل و در عین حال کاهش مصرف غذاهای فرآوری شده میتواند از سلامت مغز پشتیبانی کند و به حفظ عملکرد شناختی در طول زمان کمک کند.
