فشار خون بالا بیش از یک میلیارد نفر را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار میدهد و یکی از عوامل اصلی بروز حمله قلبی، سکته مغزی و بیماری کلیوی است. از آنجا که این بیماری اغلب بدون علائم آشکار پیش میرود، بسیاری از افراد ممکن است سالها فشار خون خطرناک بالایی داشته باشند، بدون آنکه از آن مطلع باشند. پزشکان مدتهاست به افراد مبتلا به فشار خون بالا توصیه میکنند مصرف نمک اضافی را کاهش دهند، وزن مناسبی داشته باشند، ورزش و در صورت نیاز داروهای تجویز شده را مصرف کنند. نمک نیز اهمیت دارد، زیرا سدیم میتواند باعث احتباس آب در بدن شود و حجم مایعی را افزایش دهد که قلب باید از طریق رگهای خونی پمپاژ کند.
با این حال، فشار خون فقط با نمک کنترل نمیشود و عوامل مختلفی در تنظیم آن نقش دارند. محققان آزمایشگاه «پانتوکس» (Pantox) بر این باورند که چندین فرایند مرتبط با هورمونها، کلیهها، سوختوساز و رژیم غذایی میتوانند یکدیگر را تقویت کرده و در بالا ماندن فشار خون نقش داشته باشند.
بخشی از این فرضیه به انسولین مربوط میشود؛ هورمونی که بیشتر به دلیل نقش آن در تنظیم قند خون شناخته شده است. پس از صرف غذا، انسولین به انتقال گلوکز از جریان خون به سلولها کمک میکند تا برای تولید انرژی مصرف یا ذخیره شود.
افرادی که بهطور مکرر سطح انسولین بالایی دارند، بهویژه افراد مبتلا به مقاومت به انسولین، ممکن است با پیامدهایی فراتر از اختلال در تنظیم قند خون مواجه شوند. انسولین میتواند بر عملکرد کلیهها، دستگاه عصبی و نحوه تنظیم سدیم در بدن تاثیر بگذارد، عواملی که همگی میتوانند فشار خون را تحت تاثیر قرار دهند.
محققان اظهار کردند: فستینگ ممکن است برخی از این فرایندها را مختل کند. هنگام فستینگ، سطح انسولین معمولا کاهش مییابد، زیرا بدن دیگر مانند زمان دریافت مداوم غذا با ورود مواد غذایی مواجه نیست.
نتایج پژوهشهای پیشین نیز کاهش قابلتوجه فشار خون را در برخی برنامههای فستینگ تحت نظارت پزشکی گزارش کردهاند. در بعضی از این برنامهها، افراد ابتدا برای مدتی تنها آب مصرف کرده و پس از آن رژیمی عمدتا متکی بر غذاهای گیاهی کامل و بسیار کمنمک داشتهاند.
برخی شرکتکنندگان در این پژوهشها بهبودهای قابلتوجهی را تجربه کردند و تعدادی نیز توانستند پس از ادامه رژیم غذایی سالمتر، فشار خون پایینتری داشته باشند. این یافتهها موجب افزایش علاقه پژوهشگران به فستینگ، بهعنوان گزینهای احتمالی در کنار روشهای مبتنی بر اصلاح سبک زندگی شده است.
با این حال، مشخص نیست چه میزان از این بهبودها بهطور مستقیم ناشی از فستینگ بوده است. کاهش وزن، کاهش مصرف سدیم، بهبود کیفیت مواد غذایی و سایر تغییرات متابولیک که در طول این برنامهها رخ میدهند، همگی میتوانند در کاهش فشار خون نقش داشته باشند.
این نتایج محدودیت مهمی دارد زیرا فستینگ را نمیتوان بهطور خودکار روشی اثبات شده برای معکوس کردن فشار خون بالا دانست. بیشتر افراد مبتلا به فشار خون بالا به مدیریت طولانیمدت بیماری نیاز دارند و قطع خودسرانه دارو به دلیل بهبود موقت فشار خون میتواند خطرناک باشد.
پژوهشگران همچنین به دنبال روشهای با افراط کمتر هستند. یکی از این گزینهها، فستینگ اصلاح شده با حفظ پروتئین است که مقداری پروتئین در اختیار بدن قرار میدهد، اما دریافت سایر منابع انرژی را بهشدت محدود میکند.
هدف این روش آن است که برخی آثار متابولیک فستینگ ایجاد شود، در حالی که از کاهش توده عضلانی کاسته شود. با این حال، چنین رژیمهایی نیز میتوانند عوارض جانبی داشته باشند و برای همه مناسب نیستند، بهویژه اگر بدون نظارت پزشکی انجام شوند.
فستینگ همچنین در پژوهشهای مرتبط با چاقی و دیابت نوع ۲ مورد توجه قرار گرفته است، زیرا دورههای بدون مصرف غذا میتوانند سطح انسولین و نحوه استفاده بدن از انرژی ذخیره شده را تغییر دهند. با این حال، فواید مشاهده شده در یک بیماری را نمیتوان بهطور خودکار به بیماری دیگری تعمیم داد.
افرادی که داروهای فشار خون یا دیابت مصرف میکنند، باید احتیاط بیشتری داشته باشند. فستینگ میتواند فشار خون، قند خون و تعادل مایعات بدن را تغییر دهد و در نتیجه باعث شود دوز معمول دارو بیش از حد اثر کند یا دیگر برای فرد مناسب نباشد.
زنان باردار یا مادران شیرده، کودکان، افراد مبتلا به اختلالات خوردن و مبتلایان به برخی بیماریهای مزمن نیز ممکن است نیاز به پرهیز از فستینگ داشته باشند. هر فردی که قصد دارد فستینگ طولانیمدت یا بسیار محدودکننده را امتحان کند، باید ابتدا با یک متخصص سلامت واجد شرایط مشورت کند.
پژوهش آزمایشگاه «پانتوکس»، نظریه زیستی است که بر پژوهشهای پیشین درباره فستینگ تکیه دارد و فستینگ را بهعنوان درمان استاندارد فشار خون بالا اثبات نمیکند. بنابراین این فرضیه به مطالعات دقیقتر و کنترل شدهای نیاز دارد که فستینگ را با سایر روشهای درمانی مقایسه کنند.
پژوهشهای آینده باید مشخص کنند چه میزان از تاثیرات مشاهده شده حاصل از خود فستینگ و چه میزان ناشی از کاهش وزن، کاهش مصرف نمک یا انتخاب مواد غذایی سالمتر است. همچنین دانشمندان باید بررسی کنند این فواید چه مدت دوام دارند و آیا فستینگ میتواند خطر حمله قلبی، سکته مغزی و سایر عوارض را کاهش دهد یا فقط عدد فشار خون را پایین میآورد.
در حال حاضر، روشهای اثبات شده همچنان پایه اصلی کنترل فشار خون بالا هستند. این روشها شامل کاهش مصرف سدیم اضافی، داشتن رژیم غذایی متعادل، ورزش منظم، حفظ وزن مناسب، ترک سیگار و مصرف دارو در صورت تجویز پزشک است.
وبسایت نوریج گزارش کرد، فستینگ ممکن است در آینده به گزینهای مفید برای برخی بیماران، تحت نظارت متخصصان، تبدیل شود اما پرسش مهم این نیست که آیا نخوردن غذا برای مدتی میتواند درمان معجزهآسا باشد بلکه این است که آیا تغییر دقیق زمان و نوع غذا خوردن میتواند در بلندمدت و بهصورت ایمن، عملکرد سازوکارهای زیستی تنظیمکننده فشار خون را بهبود دهد یا خیر.
