این پرسش ظاهر ساده، اما پاسخی پیچیده دارد: یک ستاره واقعاً چه شکلی است؟ همه میدانیم که ستارهها در آسمان بهصورت نقطههایی چشمکزن دیده میشوند یا در مورد خورشید، گوی عظیم و سوزانی از پلاسمای درخشان است که بر آسمان زمین سلطه دارد.
اما اگر منظورمان سطح واقعی و مشاهدهپذیر ستاره، یعنی «فوتوسفر» آن باشد چه؟ با اینکه فوتوسفر تنها بخشی از خورشید است که بهراحتی میتوانیم ببینیم، هنوز هم جزئیات ریز آن تا حد زیادی برایمان ناشناخته مانده است. بااینحال، رصدهای منحصربهفرد جدید با بزرگترین و پیشرفتهترین تلسکوپ خورشیدی جهان، از برخی رازهای این ناحیه پرده برداشتهاند.
گروهی بینالمللی از دانشمندان با استفاده از تلسکوپ خورشیدی چهارمتری «دنیل کِی اینوی» (DKIST) در هاوایی که به بنیاد ملی علوم آمریکا (NSF) تعلق دارد، واضحترین تصاویر تاریخ از سطح خورشید را ثبت کردهاند. این تصاویر، چشماندازی بیگانه را آشکار کردهاند که پوشیده از گردابهای پلاسمایی و قبلاً دیدهنشده است. این یافتهها که با شبیهسازیهای پیشرفته کامپیوتری تأیید شده، به درک بهتر نحوه انتقال انرژی در فوتوسفر و چگونگی تبدیل آن به رویدادهای آبوهوای فضایی بالقوه خطرناک برای زمین کمک میکنند.
اخترشناسان از قبل میدانستند که فوتوسفر خورشید تا حدی شبیه دیگی از آب در حال جوش است. با بالاآمدن گرما از لایههای زیرین، سلولهای همرفتی پلاسمایی موسوم به «گرانول» که هر کدام حدود هزار کیلومتر عرض دارند، روی سطح خورشید موج میزنند. اطراف هر گرانول نیز با «شیارهایی» شبیه دره مشخص میشود که در اثر پایینرفتن پلاسمای سردشده شکل گرفتهاند.
علاوه بر این، میدانهای مغناطیسی نیرومندی نیز در سرتاسر فوتوسفر امتداد دارند. در مناطقی که این میدانها قویتر هستند، پلاسما فشرده و به نقاط تیرهتر و سردتری به نام «لکه خورشیدی» تبدیل میشود. این لکهها گاهی فورانهایی از پلاسما و تابش را آزاد میکنند که میتوانند عملکرد فضاپیماها، شبکههای برق و سامانههای مخابراتی جهان را مختل کنند.
بااینحال، چنین تصویر نسبتاً سادهای از فوتوسفر مانند آن است که فقط نقشهای ابتدایی از زمین در اختیار داشته باشیم که صرفاً قارهها و اقیانوسها را نشان میدهد، اما جزئیات کوچکتر را پنهان میکند. در چنین نقشهای شاید بتوان طوفانهای …
