روزنامه «گاردین» در یادداشتی با مرور تجربه مداخلات نظامی آمریکا در افغانستان و عراق، سیاست دونالد ترامپ در قبال ایران را با جنگهای پرهزینه گذشته واشنگتن مقایسه کرد و هشدار داد که نبود اهداف روشن، اغراق در تهدیدهای خارجی و فقدان راهبرد خروج میتواند آمریکا را بار دیگر درگیر یک «جنگ بیپایان» کند و نوشت: پنج سال از عقبنشینی پر هرجومرج نیروهای آمریکایی از کابل میگذرد. تهاجم و اشغال افغانستان با حمایت ناتو که پس از حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ به نیویورک و واشنگتن دیسی آغاز شد، اکنون در نگاه افکار عمومی بهعنوان یک شکست تمامعیار شناخته میشود. این جنگ به قیمت جان بیش از ۲۴۰۰ سرباز آمریکایی، ۴۵۰ نیروی بریتانیایی و دهها هزار غیرنظامی (که آمار دقیق آنها نامشخص است) تمام شد. اگرچه تروریستهای القاعده متواری شدند، اما میزبانان طالبانی آنها پس از بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱، بار دیگر حکومت خود را برپا کردند. افغانستان به نماد مداخله جویی نسنجیده و دولت سازی نافرجام غربیها تبدیل شد؛ نماد تمامعیار یک جنگ بیپایان (Forever War)، اصطلاحی که اولین بار در دوران ویتنام ابداع شد.
اگر این داستان عبرتآموز هیچ ارزش ماندگاری نداشته باشد، دستکم میتوانست بهعنوان عاملی بازدارنده برای سیاستمداران و ژنرالهایی عمل کند که وسوسه میشوند شتابزده وارد درگیریهای بیحدومرز شوند؛ آنهم بدون دلیلی موجه، بدون اهدافی مشخص و دستیافتنی و فاقد هرگونه استراتژی خروج. اما جای تأسف است که درس جنگ بیپایان باید یکبار دیگر در عراق آموخته میشد؛ کشوری که آمریکا و بریتانیا در سال ۲۰۰۳ به آن حمله کردند و در سال ۲۰۱۱، پس از واردکردن آسیبهای عظیم و کسب کمترین دستاورد، از آن خارج شدند. در آن زمان و پسازآن، فریادهای پرشور «دیگر هرگز!» به گوش میرسید. بااینحال به نظر میرسد اکنون و پس از تصمیم احمقانه و غیرقابلخرج دونالد ترامپ برای حمله به ایران، همان الگوی فاجعهبار در حال تکرار است. جنگی که او آن را یک «گشتوگذار کوچک» نامید، حالا وارد ششمین ماه خود شده و بهسرعت در حال تشدید است. اینیکی هم بوی یک جنگ بیپایان را میدهد.
اینکه این کابوس در حال تکرار است، فراتر از منطق است. چگونه چنین چیزی ممکن است؟ سوای دلایل فوری جنگ، پاسخ را شاید بتوان در اغراقها و برداشتهای غلط و مداوم آمریکا …
