به نقل از The Nature، محققان دانشگاه مکگیل دریافتهاند که سلولهای T، یکی از مهمترین سلولهای سیستم دفاعی بدن، میتوانند ویژگیهای فیزیکی محیط اطراف خود از جمله میزان سفتی بافت را احساس کنند. این کشف میتواند نگاه دانشمندان به چگونگی شکلگیری ایمنی بلندمدت را تغییر دهد.
سلولهای T بخشی از سیستم ایمنی تطبیقی بدن هستند و در شناسایی و مقابله با سلولهای آلوده و غیرطبیعی نقش دارند. پس از پایان یک عفونت نیز بخشی از آنها از بین نمیروند و به سلولهای حافظه تبدیل میشوند. گروهی از این سلولها که «سلولهای T حافظه ساکن بافتی» نام دارند، در بافتهای مختلف بدن باقی میمانند تا اگر همان عامل بیماریزا دوباره وارد بدن شد، بتوانند سریعتر واکنش نشان دهند.
تا پیش از این، تصور غالب این بود که سرنوشت این سلولها عمدتا با پیامهای شیمیایی تعیین میشود. اما یافته جدید نشان میدهد خود محیط فیزیکی بافت نیز در این فرآیند نقش دارد.
پژوهشگران برای بررسی این موضوع، سلولهای T را در محیطهای آزمایشگاهی با میزان سفتی متفاوت قرار دادند. نتیجه قابل توجه بود: هرچه محیط اطراف سلولها سفتتر بود، تغییرات بیشتری در رفتار و برنامه ژنتیکی آنها مشاهده شد و سلولها بیشتر به الگویی شبیه سلولهای حافظه ساکن بافتی روی آوردند.
به بیان ساده، سلول T ظاهرا فقط به این فکر نمیکند که اطرافش چه پیامی دریافت میکند؛ به این هم توجه دارد که محیط اطرافش چه حسی دارد. این سلولها هنگام عبور از بافتهای مختلف با شرایط مکانیکی متفاوتی روبهرو میشوند و حالا مشخص شده که این نیروهای فیزیکی میتوانند در سرنوشت آنها اثر بگذارند. پژوهشگران همچنین دریافتند این نیروها میتوانند شکل سلول، ساختار هسته و حتی فعالیت برخی از ژنهای مهم آن را تغییر دهند.
اهمیت این کشف تنها به شناخت بهتر سیستم ایمنی محدود نمیشود. در بیماریهای خودایمنی، آلرژی و پسزدن پیوند، سلولهای T گاهی به بافتهای سالم حمله میکنند. از سوی دیگر، تومورها محیطهایی متراکم و سفت دارند که ورود سلولهای ایمنی به آنها را دشوار میکند. بنابراین شناخت نحوه واکنش سلولهای T به ویژگیهای فیزیکی بافت میتواند در آینده به طراحی روشهای موثرتر برای ایمنیدرمانی سرطان نیز کمک کند.
