از سال ۱۳۹۸ قبوض کاغذی حذف شده و اطلاعرسانی قبوض بهصورت پیامکی انجام میشود، اما قبض برق همچنان بهطور کامل تولید میشود و مشترکان میتوانند از طریق لینک پیامک یا برنامه کاربردی «برق من» نسخه کامل قبض خود را مشاهده، بررسی و حتی چاپ کنند. قبض الکترونیکی اطلاعاتی فراتر از مبلغ پرداختی در اختیار مشترک قرار میدهد و میتوان آن را به نوعی کارنامه مصرف برق خانوار دانست؛ کارنامهای که نشان میدهد مشترک چه میزان برق مصرف کرده و این میزان مصرف چه نسبتی با الگوی مصرف داشته است.
اطلاعات ثابت مشترک در قبض
در سمت راست قبض، اطلاعات ثابت مشترک درج شده است؛ اطلاعاتی که در همه دورهها تقریباً بدون تغییر باقی میماند. این بخش شامل نام و نشانی مشترک، نوع تعرفه (خانگی)، آمپراژ، منطقه برقرسانی و مشخصات اشتراک است و مبنای شناسایی قبض به شمار میرود.
در بخش میانی قبض، مهمترین اطلاعات مربوط به میزان مصرف برق درج شده است؛ بهگونهای که مشخص میشود مشترک چه مقدار برق مصرف کرده و این مصرف در چه جایگاهی نسبت به الگوی مصرف قرار دارد.
در این بخش، عدد قرائت قبلی و قرائت جدید کنتور درج میشود و تفاضل این دو عدد، مصرف برق دوره را مشخص میکند. سپس مصرف دوره بر تعداد روزهای دوره تقسیم میشود تا میانگین مصرف ماهانه به دست آید و این عدد با الگوی مصرف مقایسه میشود.
در ستون پایانی قبض نیز صرفاً پول مصرف انرژی درج نمیشود، بلکه مجموعهای از آیتمهای قانونی که بر اساس قوانین بودجه و مقررات بالادستی تعیین شدهاند، تجمیع میشود.
تعرفه پلکانی و نحوه محاسبه هزینه برق
الگوی مصرف، مبنای اصلی محاسبه قبوض است. اگر مشترک زیر الگو مصرف کند، از بیشترین تخفیف برخوردار میشود، اما با عبور از الگو، تعرفهها بهصورت پلکانی افزایش پیدا میکند.
بر این اساس، مصرف تا الگو با کمترین نرخ محاسبه میشود. مصرف بین الگو تا ۱.۵ برابر الگو با نرخ بالاتر، مصرف بین یکونیم تا ۲.۵ برابر الگو با ضریب سنگینتر و مصرف بیش از ۲.۵ برابر الگو با بالاترین ضریب محاسبه میشود.
البته مصرف بالاتر از الگو همیشه به معنای قبضی کمی سنگینتر نیست و ممکن است بر اساس تعرفه پلکانی، تعرفه برق مشترک با ضریب تصاعدی محاسبه شود. بنابراین، مقایسه قبض و میزان مصرف برق فردی که در مناطق عادی مانند تهران زندگی میکند با فردی که در مناطق بسیار گرم جنوب ایران زندگی میکند، منطقی نیست و بهتر است هر مشترک قبض برق امسال خود را با میزان الگوی مصرف مقایسه کند.
وزارت نیرو نیز کشور را با توجه به شرایط آبوهوایی به مناطق مختلف تقسیم کرده و سهم مردم از یارانه برق را بر اساس شرایط دمایی هر منطقه و نیاز آنها تعیین میکند. از این رو، استفاده از کولرهای با بازدهی بالا برای تأمین سرمایش اهمیت دارد و با توجه به اینکه یارانه برق از منابع عمومی تامین میشود، نمیتوان انتظار داشت هر مشترک به هر میزان که خواست از این یارانه استفاده کند.
در همین راستا، یارانه برق نباید به عنوان تشویقی برای مصرف بیشتر در نظر گرفته شود، بلکه امتیازی برای کمک به مشترکان است و وزارت نیرو بر توزیع عادلانه این یارانه تاکید دارد. مدیریت مصرف برق نیز صرفا یک انتخاب نیست؛ چراکه خاموشیهای تابستانی و قبضهای سنگین برق، موضوعی نیست که کسی از آن استقبال کند.
در مجموع، قبض برق تنها برگهای برای اعلام مبلغ پرداختی نیست، بلکه اطلاعاتی درباره میزان مصرف، الگوی مصرف و نحوه محاسبه هزینه برق در اختیار مشترک قرار میدهد و میتواند مبنایی برای مدیریت مصرف و استفاده بهینهتر از برق باشد.
