پژوهشگران در بررسیهایشان متوجه انتقال یک آلودگی از سبزی پرطرفدار سالاد شدهاند. به گفته آنها امسال کاهوی آلوده در کانون بزرگترین شیوع «سیکلوسپوریازیس» قرار گرفته؛ انگلی که عامل اسهال، استفراغ و کمآبی بدن است. حتی رستورانهای زنجیرهای خارجی هم با وجود پروتکلهای نظارتی خود، از آسیب این انگل در امان نماندند؛ مصرف سالادهای آلوده در این رستورانها، صدها مشتری را راهی بیمارستان کرده است.
نکته مهم اینجاست که مشکل از خود کاهو نیست. بلکه از آلودگیای است که ممکن است در مزرعه روی آن بنشیند و در صورت شستوشوی غیراصولی، وارد بدن شود.
چرا کاهو میتواند خطرآفرین باشد؟
دکتر شاهین قاسمی، متخصص بیماریهای عفونی در این زمینه میگوید: «کاهو و دیگر سبزیجات برگسبز ازجمله مواد غذاییای هستند که در بسیاری از طغیانهای بیماریهای منتقله از غذا در جهان نقش دارند. دلیلش هم این است که اغلب بهصورت خام مصرف میشوند؛ برخلاف گوشت یا مرغ که در مرحله پخت بسیاری از میکروبهایشان از بین میرود.»
کاهو چطور آلوده میشود؟
بسیاری تصور میکنند آلودگی فقط در آشپزخانه ایجاد میشود، اما منشأ آلودگی کاهو معمولا خیلی زودتر است؛ در مزرعه. استفاده از آب آبیاری آلوده، کود دامی که بهخوبی فرآوری نشده باشد، تماس برگها با خاک که خود منشأ آلودگی است، حملونقل و حتی نگهداری نامناسب، همگی میتوانند باعث انتقال عوامل بیماریزا به این سبزی شوند.
از سوی دیگر، ساختار خود کاهو هم کار را دشوارتر میکند. برگهای لایهلایه و چینخورده آن و همچنین تماس بدنه و برگهای آن با خاک بهدلیل مدل رشدش، محل مناسبی برای باقی ماندن ذرات خاک، تخم برخی انگلها و میکروبهاست؛ به همین دلیل شستن سطحی آن معمولا کافی نیست.
دکتر قاسمی میگوید: «حتی لایههای داخلی سبزیای مثل کاهو باید با دقت و طبق دستورالعملهای بهداشتی شسته شود؛ چراکه تخم انگلها لابهلای لایههای داخلی میمانند و با آب خالی از بین نمیرود.»
شستوشو با سرکه و نمک یا جوششیرین؟
دکتر قاسمی به این نکته مهم هم اشاره میکند که «شاید سرکه، نمک، جوششیرین و حتی مایعظرفشویی تا حدی به پاکشدن سبزیجات کمک کنند اما شستوشو با آب خالی هیچ تأثیری ندارد و الان که تابستان و فصل شیوع اسهال و استفراغ، مسمومیتها و اوج بیماریها و عفونتهای رودهای است، حتما باید شستوشوی درست سبزیجات رعایت شود؛ چون عدمشستوشوی درست میتواند بهراحتی باعث اسهال شدید و کم آبی بدن شود؛ بهخصوص در کودکان. سبزیجات باید حتما با محلول ضدعفونیکننده شستوشو شوند تا تخم انگلها کاملا از بین بروند.»
آیا کاهوی بستهبندیشده مطمئن است؟
شاید تصور عمومی این باشد که کاهوی بستهبندیشده، چون در کارخانه شسته و بستهبندی شده، دیگر هیچ خطری ندارد اما کارشناسان چنین نظری ندارند. دکتر قاسمی، متخصص بیماریهای عفونی میگوید: «بستهبندی بهمعنای استریل بودن محصول نیست. اگر آلودگی از مزرعه، آب آبیاری یا حتی در مراحل فرآوری وارد محصول شده باشد، بستهبندی نمیتواند آن را از بین ببرد. ما موارد زیادی در کشورهای مختلف داریم که مواردی از طغیان بیماریهای منتقله از غذا بهدنبال مصرف سالادها و کاهوهای بستهبندیشده گزارش شده است.»
توصیههای مهم درباره شست و شوی سبزی و کاهو
حتما با ترکیبات ضدعفونیکننده حاوی کلر شسته شوند.
اگر فقط محلول کلر یا پرکلرین باشد میتواند انواع باکتریها و حتی ویروسهایی مانند هانتاویروس را از بین ببرد.
باورهای غلط شست و شوی سبزیجات
یکی از باورهای رایج این است که سرکه، نمک، جوششیرین یا مایع ظرفشویی بهتنهایی میتوانند سبزیجات را ضدعفونی کنند. این مواد ممکن است تا حدی به جدا شدن آلودگیهای سطحی کمک کنند و تا حدی تخمهای انگل را از بین ببرند، اما جایگزین روشهای استاندارد شستوشو و ضدعفونی نیستند.
نکته
یکی از مهمترین راههای انتقال بیماریهای عفونی و گوارشی، مصرف سبزی و میوهای است که بهدرستی شسته نشده باشد. الان در فصل تابستان هستیم و در این فصل، انواع بیماریهای گوارشی ازجمله وبا، عفونتهای ویروسی اسهالی و بیماریهای انگلی شیوع بیشتری پیدا میکنند.
