تقریباً هیچ نهادی در جمهوری اسلامی را نمیتوان یافت که طی سه دهه گذشته، نام احمد جنتی از آن جدا شده باشد. دولتها یکی پس از دیگری آمدهاند؛ از دولت سازندگی تا دولت جنگ، از اصلاحات تا اصولگرایی. رؤسای جمهور عوض شدهاند، رؤسای مجلس رفتهاند، فرماندهان نظامی بازنشسته شدهاند و نسل تازهای از مدیران جای نسل نخست انقلاب را گرفتهاند؛ اما در تمام این سالها، یک نام بیوقفه در رأس شورای نگهبان باقی مانده است؛ احمد جنتی.
حالا یک توییت از عزتالله ضرغامی، بار دیگر او را در صدر اخبار قرار داده است. او از احمد جنتی خواسته در آستانه ۱۰۰ سالگی، دبیری شورای نگهبان را واگذار کند؛ جملهای کوتاه که بار دیگر پرسشی قدیمی را زنده کرده است: آیا دوران یکی از ماندگارترین چهرههای جمهوری اسلامی به پایان رسیده یا احمد جنتی همچنان قرار است «آخرین مرد ایستاده» نسل نخست قدرت باقی بماند؟
سیاستمداری که با انتخابات نیامد و با انتخابات هم نمیرود
در سیاست ایران، کمتر شخصیتی را میتوان یافت که تا این اندازه با مفهوم «تداوم» پیوند خورده باشد. بسیاری از بازیگران اصلی دهه نخست انقلاب یا از دنیا رفتهاند، یا از قدرت فاصله گرفتهاند و یا مسیر سیاسی دیگری را برگزیدهاند. فهرست رؤسای جمهور، خود روایت این جابهجایی است؛ از ابوالحسن بنیصدر و محمدعلی رجایی تا اکبر هاشمی رفسنجانی، سیدمحمد خاتمی، محمود احمدینژاد، حسن روحانی، ابراهیم رئیسی و اکنون مسعود پزشکیان.
اما احمد جنتی، بیآنکه در معرض فراز و فرود انتخابات قرار گیرد، همچنان در جایگاهی مانده که از سال ۱۳۷۱ در اختیار دارد. شورای نگهبان، نهادی که وظیفه تطبیق مصوبات مجلس با شرع و قانون اساسی، تفسیر قانون اساسی و نظارت بر انتخابات را بر عهده دارد، در تمام این سالها با نام او شناخته شده است.
همین استمرار، جنتی را به یکی از نمادهای ثبات در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی تبدیل کرده است؛ شخصیتی که بیش از آنکه با رقابتهای انتخاباتی تعریف شود، با دوام نهادهای حاکمیتی شناخته میشود.
نامی که با «نظارت استصوابی» گره خورد
اگر قرار باشد تنها یک مفهوم سیاسی کنار نام احمد جنتی قرار گیرد، بیتردید آن مفهوم «نظارت استصوابی» است؛ اصطلاحی که طی سه دهه گذشته، به یکی از مهمترین محورهای اختلاف میان جریانهای سیاسی ایران تبدیل شده …
