تنگه هرمز بار دیگر به نقطه جوش معادلات منطقهای و بینالمللی تبدیل شده است. در حالی که اخبار تحرکات دیپلماتیک در مسقط، ژنو و پایتختهای منطقهای از نزدیکشدن ایران و آمریکا به یک توافق موقت ۶۰ روزه حکایت دارد، تحولات میدانی و موضعگیریهای تازه در تهران نشان میدهد آنچه در ظاهر یک توافق برای بازگشت کشتیرانی تجاری خوانده میشود، در واقع نبردی سنگین بر سر بازتعریف نظم امنیتی خلیج فارس و تعیین متولی اصلی این شریان حیاتی انرژی است. چرا تنگه هرمز هنوز باز نشده است؟
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، جزئیات تازهای از روند مذاکرات با مسقط ارائه کرد و از نزدیکشدن به توافق نهایی بر سر تعیین یک مسیر جدید تردد (TSS) خبر داد. به گفته وزیر خارجه، مسیر قدیمی طرح تفکیک تردد دیگر از نظر جمهوری اسلامی ایران قابل قبول نیست و تعیین مسیر جدید بهدلیل ابعاد فنی و حقوقی، پیچیدگیهای گستردهای دارد. عراقچی صریحاً اعلام کرد که تا زمان جمعبندی نهایی میان نیروهای نظامی و دریایی ایران و عمان، یک مسیر موقت بر اساس نقشههای موجود در نظر گرفته شده است که پایه مسیر اصلی خواهد بود.
اما نکته کلیدی در سخنان سکاندار دیپلماسی کشور، تفکیک واضح میان توافق فنی با عمان و بازگشایی واقعی تنگه هرمز است. عراقچی تأکید کرد که توافق با عمان به منزله بازگشایی آبراه نیست و لغو محدودیتها، منوط به شرایط دیگر و جبران نقض تفاهمنامه از سوی آمریکا است. وی با اشاره به اینکه آمریکا بند ۵ تفاهمنامه قبلی را نقض کرد و مانع از بازگشت کامل ترددها شد، یادآور شد که جمهوری اسلامی مدیریت یکجانبه یا تلاش واشنگتن برای ایجاد مسیرهای جدید و خدشهدار کردن مدیریت ایران بر تنگه را به هیچ عنوان نخواهد پذیرفت.
همزمان با اظهارات وزیر خارجه، مواضع حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، نشان میدهد که تهران هرمز را نه یک سوژه محض دریانوردی، بلکه مولفه قدرت جغرافیایی و استراتژیک میداند. محبی با تأکید بر اینکه باز شدن تنگه تابع پذیرش شروط ایران از سوی آمریکا و کوتاه آمدن واشنگتن از مداخلات در روند مذاکرات منطقهای است، نشان داد که مدیریت اجرایی و حاکمیتی بر هرمز همچنان در اختیار نیروهای مسلح ایران است و بازگشایی آن تنها زمانی رخ میدهد که آمریکا به شروط تهران تن دهد. روایت واشنگتن از توافق؛ هرمز بدون عوارض و با تعهدات …
