روز ۱۶ مرداد (هفتم اوت ۲۰۲۶)، توافقنامهای میان سه کشور ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی به امضا رسید. این سند در جریان اجلاس دفاع مشترک در کاخ الصفا و با حضور محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی، رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه و شهباز شریف نخستوزیر پاکستان نهایی شد. این توافق پس از حدود یک سال مذاکره و بر پایه توافق دفاعی دوجانبه پیشین میان عربستان و پاکستان در سپتامبر ۲۰۲۵ شکل گرفته و ترکیه را نیز به این چارچوب افزوده است. بر اساس بیانیه مشترک سه کشور، هدف اصلی این توافق، تقویت بازدارندگی جمعی در برابر «هرگونه اقدام تجاوزکارانه» است. یک بند مهم و کلیدی آن تصریح میکند که هرگونه حمله مسلحانه علیه یکی از سه کشور، حمله به تمام آنها تلقی خواهد شد.
این اصل دفاع جمعی، هسته مرکزی سند را تشکیل میدهد و چارچوبی برای پاسخ هماهنگ در صورت تجاوز خارجی فراهم میآورد. این همکاریها میتواند شامل تمرینهای نظامی مشترک، آموزش نیروها، تبادل اطلاعات، پروژههای مشترک در صنایع دفاعی و هماهنگیهای عملیاتی باشد.
مقامات رسمی سه کشور تأکید کردهاند که توافق ماهیت صرفاً دفاعی دارد، علیه هیچ طرف خاصی جهتگیری نشده، و هیچیک از تعهدات دوجانبه یا چندجانبه موجود را لغو یا جایگزین نمیکند.
ابهام در جزییات اجرایی توافق سه جانبه
جزئیات اجرایی دقیق مانند میزان و نوع کمک نظامی الزامآور در صورت وقوع حمله، هنوز به طور کامل منتشر نشده است. با این حال، ساختار کلی آن بر اصل بازدارندگی و همبستگی امنیتی استوار است و در چارچوب حق دفاع مشروع فردی و جمعی مطابق ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد توجیه شده است.
برخی بر این باوراند که این توافق نشاندهنده تلاش پاکستان، عربستان و ترکیه برای تقویت امنیت جمعی و کاهش وابستگی صرف به تضمینهای خارجی است.
اردوغان هم در این ارتباط تصریح کرد که این توافقنامه هیچ کشوری را هدف قرار نمیدهد و کشورهای دوست میتوانند به آن بپیوندند. مقامات سعودی نیز اعلام کردند که این سند به معنای ایجاد محور نظامی نیست و بر ساخت ظرفیتهای پایدار خوداتکا تمرکز دارد.
