قرآن او را «رَحْمَةً لِلْعَالَمِینَ» معرفی میکند؛ یعنی وجود او تنها برای مؤمنان، مسلمانان یا عصر خویش رحمت نبود؛ اصل حضور او جلوهای از رحمت خداوند بود؛ آن هم برای همه عوالم.
پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله در مرتبهای از قرب و ولایت قرار دارد که سخن گفتن از او، سخن گفتن از یکی از مظاهر عالی رحمت الهی است؛ گویی خداوند، رحمت بیکران خود را در قامت یک انسان به جهان نشان داده است. از همین روست که در سیره او، حتی خشم نیز از جنس کینه نیست. اگر در برابر ظلم میایستد، از سر محبت به حقیقت و نجات انسان است. رحمت نبوی، رحمتِ بیحساب و بیمرزِ عاطفی نیست؛ رحمتی است که انسان را از اسارت جهل، شرک، ظلم و نفس آزاد میکند.
او تنها آورنده پیام نیست، بلکه خودِ او صورت مجسم پیام است. در حقیقت او صرفا نبی نیست؛ خودش نبأ است؛ اگر دستپروردهاش و نفس مقدسش امیرالمؤمنین علیهالسلام نبأ عظیم است، او نبأ اعظم است.
وحی در جان او فرود آمده و در اخلاق، رفتار، سکوت، عبادت، عدالت، محبت و حتی شیوه مواجههاش با دشمنان، تجسم یافته است. بنابراین قرآن را اگر بخواهیم در مقام عمل ببینیم، باید در محمد(ص) ببینیم؛ چنانکه در تعبیر مشهور درباره اخلاق آن حضرت آمده است: «کانَ خُلقُهُ القُرآن».
پیامبر در اوج عظمت معنوی، از مردم فاصله نگرفت؛ با آنان زندگی کرد، مانند آنان نشست و برخاست، درد آنان را فهمید و برای هدایت آنان رنج کشید.
او بزرگ بود، اما بزرگیاش باعث فاصله از مردم نشد؛ هرچه به او نزدیکتر میشدی، بیشتر به خدا نزدیک میشدی.
شاید معنای «بهترین خلق خدا» همین باشد؛ انسانی که در او علم، عبادت، قدرت، محبت، عدالت، تواضع، شجاعت و رأفت به تعارض نرسیدند؛ همه در توحید جمع شدند. او آنقدر در برابر خدا عبد بود که از بندگی به آزادی رسید و آنقدر به خلق خدا مهر میورزید که رنج آنان، رنج او میشد. «عَزِیزٌ عَلَیْهِ مَا عَنِتُّمْ». …
