به گزارش «نفت ما»، صورتحسابهای برق و آب بسیاری از مشترکان در خرداد و تیرماه امسال نشان میدهد هزینه مصرفی خانوارها در برخی موارد تا ۳۰۰ درصد و حتی بیشتر افزایش یافته است.
در همین راستا، مصطفی رجبیمشهدی، سخنگوی صنعت برق، در گفتوگویی اعلام کرده است که افزایش سه تا چهار برابری برخی قبضهای برق، ناشی از تغییر خودسرانه یا ناگهانی تعرفهها نیست و تعرفه برق طبق قانون، معمولاً سالی یکبار و از ابتدای اردیبهشتماه تغییر میکند.
عبدالامیر یاقوتی، مدیرکل دفتر مدیریت انرژی و برنامهریزی امور مشتریان شرکت توانیر نیز در گفتوگو با «ایسنا»، علت چند برابر شدن قبض برق برخی مشترکان خانگی را افزایش مصرف و جابهجایی در پلههای تعرفهای دانسته و گفته است: «وقتی از چند برابر شدن مبلغ قبض نسبت به دوره مشابه صحبت میکنیم، تنها دلیلی که میتواند باعث این اتفاق شود، افزایش مصرف و جابهجایی در پلههای تعرفهای است. بهویژه مشترکانی که زیر الگوی مصرف قرار دارند، ممکن است با تغییرات جزئی در میزان مصرف، به پله بالاتر منتقل شوند که این موضوع میتواند حتی باعث دو برابر شدن مبلغ قبض شود. اگر مصرف به پلههای بالاتر نیز برسد، طبیعتاً این اثر بیشتر خواهد شد».
در چنین شرایطی، باید دید که افزایش محسوس قبض برق صرفاً ناشی از رشد مصرف مشترکان و عبور از پلههای تعرفهای است، یا باید عوامل دیگری مانند هزینههای تولید، فرسودگی شبکه، ناترازی اقتصاد برق، اصلاح قیمتها و تغییر ساختار تعرفهای را نیز در شکلگیری این وضعیت مؤثر دانست؟
برق از تورم جا ماند
مهدی مسائلی، دبیر سندیکای صنعت برق، در گفتوگو با «نفت ما» درباره افزایش قبض برق مشترکین گفت: «این اتفاق نرمالی است که رخ میدهد. از لحاظ آماری، در موضوع برق باید یکسری مسائل اقتصادی را در نظر بگیریم.از سال ۱۳۸۴ تا سال ۱۴۰۴، تورم ۱۲ هزار درصد رشد کرده؛ نرخ ارز، هشت هزار و ۹۰۰ درصد رشد کرده است. نرخ مس هم که مهمترین سیم در صنعت برق است و ۴۵ هزار درصد رشد داشته؛ نرخ آلومینیوم نیز رشدی 48 هزار درصدی داشته است. اما در مقابل، نرخ خود برق تنها هزار و ۵۳۳ درصد افزایش یافته است. یعنی برق که شاکله اصلی آن از سیمهاست، سیم آن ۴۸۰ برابر شده، اما نرخ خودش فقط ۱۵ برابر شده است».
وی ادامه داد: «در این سالها پراید چند برابر شده؟ تعرفه تلفن همراه و اینترنت چقدر رشد داشته است؟ ما یک گیگ اینترنت مصرف میکنیم، چقدر پول برای آن میدهیم و در مقابل، برای یک کیلوواتساعت برق چقدر داریم پول پرداخت میکنیم؟ مواد اولیه صنعت برق به عنوان یک کالای اساسی در کشور ما چند برابر شده و خود نرخ برق چقدر بالا رفته است؟».
مسائلی گفت: درحال حاضر در بورس انرژی، برای برق قطعنشدنی، به ازای هر یک کیلوواتساعت، چیزی در حدود ۱۹ هزار تومان معامله شده است. ببینید در بورس چقدر رقابت شده که حاضرند برای یک کیلوواتساعت برق قطعنشدنی 19 هزارتومان از تابلوی سبز خریداری کنند. این در حالی است که متوسط فروش برق در سال ۱۴۰۵، ۸۰۰ تومان و نرخ تمامشده آن دو هزار تومان است».
برق را واقعی بفروشیم، نه گران
دبیر سندیکای برق تأکید کرد: «ما زمانی میتوانیم برق را پایدار نگه داریم که انرژی را واقعی بفروشیم، نه گران. سالهاست برق از تورم، نرخ ارز، مس و آلومینیوم عقب افتاده است. نیروگاههای ما بعضاً قدیمی هستند و شبکه برق ایران نیاز به نوسازی جدی دارد. الان ما در شرایطی هستیم که برق نهتنها در اقتصاد خودش با مشکل مواجه است، بلکه سوخت نیروگاهها هم با مشکل مواجه است».
وی ادامه داد: «80 درصد نیروگاههای ایران از نوع حرارتیاند و نیاز به سوخت دارند. آیا امکان تأمین گاز برای نیروگاههای ایران در حال حاضر فراهم است؟ خیر؛ در نتیجه اینها مجبورند به سمت سوختهای مایع بروند که نرخ آن در برابر گاز، چهار برابر است. در ایران، نه گاز را میتوانیم به اندازه به نیروگاههایمان برسانیم، نه گازوئیل را؛ در نتیجه مجبوریم به سمت سوختهای باکیفیت کمتر مثل مازوت برویم، که هم آلودگی ایجاد میکند و هم به دلیل کیفیت پایین سوخت، استهلاک نیروگاهها را افزایش داده و نیاز آنها به تعمیرات را بیشتر میکند».
گپ ۴۰۰ همتی در اقتصاد برق
مسائلی گفت: «واقعیت این است که نرخ برق در حال حرکت به سمت واقعیسازی است. امروز فاصله میان درآمد و هزینههای صنعت برق ایران به حدود ۴۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده که از این میزان، حدود ۱۵۰ هزار میلیارد تومان مربوط به بدهی دولت به وزارت نیرو از محل مابهالتفاوت نرخ فروش برق و هزینه تمامشده آن است».
او افزود: «اگر ما به دنبال این هستیم و توقع داریم قبضهای برقی که برای ما میآید مطابق سالهای قبل باشد، تنها یک امکان وجود دارد؛ یا باید مصرفمان را بهشدت کاهش بدهیم، یا اینکه دولت حاضر باشد یارانه کلانی را در این راستا تزریق کند. . در غیر این صورت، اتفاقی که در حال رخ دادن است نباید صرفاً به عنوان «گرانی» تلقی شود، بلکه باید آن را فرآیند «واقعیسازی قیمتها» دانست».
وی تأکید کرد: «باید توجه داشت تمام محصولاتی که امروز در کشور مصرف میکنیم، بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم به برق وابسته هستند و بدون برق امکان تولید آنها وجود ندارد. با این حال، افزایش قیمت بسیاری از این محصولات در طول سالهای گذشته به مراتب بیشتر از رشد نرخ برق بوده است».
تشدید قطعی برق در زمستان
دبیر سندیکای برق با اشاره به وضعیت بدهیهای این حوزه گفت: «نکته مهم، ناکارآمدیهای اقتصادی در کشور و ناتوانی دولت در ایجاد پایداری اقتصادی است. این شرایط موجب شده که در حال حاضر، وزارت نیرو و زیرمجموعههای آن بالغ بر ۱۳۰ همت به فعالین بخش خصوصی بدهکار باشند و امکان پرداخت آن را هم ندارند؛ چون دولت بدهیهای خود را به وزارت نیرو پرداخت نکرده است.اینها به خاطر آن است که ما همیشه توقع داشتیم برق باشد، اما هیچوقت نگفتیم چگونه و با چه هزینهای؟».
مسائلی افزود: «امروز صنعت برق دیگر امکان ادامه فعالیت با این ساختار اقتصادی را ندارد. کما اینکه بیبرقی امسال نشان داد در حوزه برق با مشکلات جدی مواجه هستیم و قطعاً در زمستان، در صورت حل نشدن مسئله سوخت، این موضوع تشدید خواهد شد».
وی درباره وضعیت برق در زمستان گفت: «در زمستان، مسئله خورشیدیها هم به دلیل نوع تابش خورشید و شرایط جوی، راندمان لازم را ندارد و به عنوان یک راهبرد پایدار، خارج از فصل بهار و تابستان نمیشود روی آن حساب کرد. برای تکمیل شدن پروژههای خورشیدی نیز نیازمند ذخیرهساز هستیم که آن هم قیمت قابل توجهی دارد».
مسائلی اضافه کرد: «بهطور کلی، تمامی شبکه برق و عوامل دخیل در آن گرانتر شده و دولت هم در مجموع ۳۵۰ همت به صنعت برق بدهکار است؛ یعنی نفسهای اقتصادی دولت به شمارش افتاده است. وقتی کمکی از سمت دولت نیست، چه انتظاری دارید؟ قاعدتاً این هزینه را مردم باید تأمین کنند».
فنری که دیگر نمیتوان آن را نگه داشت
دبیر سندیکای برق در ادامه گفت: «چرا باید از صنعتی که تمام تجهیزات، مواد اولیه و هزینههای تولید آن نسبت به گذشته افزایش یافته، انتظار داشت برق را با قیمت ۲۰ سال قبل عرضه کند؟ تمام کالاها و خدمات در کشور تحت تأثیر تورم بالا و شرایط اقتصادی موجود، افزایش قیمت داشتند، اما امروز این پرسش مطرح میشود که چرا قبض برق افزایش یافته است؟ دلیل آن این است که سالها اجازه داده شد فاصله میان هزینه واقعی تولید برق و قیمت فروش آن افزایش پیدا کند و اکنون دیگر امکان حفظ این فاصله وجود ندارد. سالها این فاصله مانند یک فنر نگه داشته شد، اما امروز دیگر امکان کنترل آن وجود ندارد و باید به سمت اصلاح ساختار اقتصادی صنعت برق حرکت کنیم».
او تأکید کرد: «پیشتر در اوایل سال هم گفته بودم که برق گران میشود و امروز هم میگویم برق گرانتر هم خواهد شد؛ با توجه به محدودیت دسترسی کشور به کالاها و مواد اولیه، هزینههای تولید برق نیز افزایش خواهد یافت. در شرایطی که واردات کالا و تأمین مواد اولیه با چالش مواجه است، طبیعی است که هزینه تولید برق بالا میرود و گرانتر خواهد شد».
