مرجان قندی، گروه اجتماعی: دکتر ابراهیم جعفری، مدرس علوم ارتباطات اجتماعی، در گفتوگو با «ایران» با هشدار نسبت به پیامدهای مخرب دوقطبیسازی و رواج گفتمان خودی و غیرخودی، تأکید میکند بازسازی اعتماد عمومی بهعنوان شالوده سرمایه اجتماعی فقط با عبور از سیاستهای یکسانساز و به رسمیت شناختن تنوع موجود در جامعه امکانپذیر است؛ مسیری که در آن سیاستگذاریهای عمومی میتوانند شکافهای موجود را به پلهایی برای همبستگی تبدیل کنند.
او میگوید:«هر وقت که کشور با بحرانی جدی در حوادثی مانند زلزله، سیل، جنگ یا دیگر بحرانهای ملی روبهرو شده، مردم با وجود فاصلههایی که ممکن است در زندگی روزمره میان آنها شکل گرفته، بار دیگر در کنار یکدیگر قرار گرفتند. در چنین شرایطی، حس همدلی و مسئولیتپذیری اجتماعی در جامعه زنده شده و مردم برای مواجهه با بحران بسیج شدهاند؛ بنابراین ریشههای انسجام اجتماعی در کشور همچنان وجود دارد، هرچند این انسجام ممکن است مانند گذشته گسترده و پایدار نباشد.»
او مهمترین تحول سالهای اخیر را تبدیل شدن انسجام اجتماعی از یک سرمایه دائمی به سرمایهای مقطعی میداند و توضیح میدهد:«جامعه معمولاً زمانی متحد میشود که احساس کند با خطری مشترک روبهرو است. البته این وضعیت برای هر کشوری یک زنگ خطر است؛ چون انسجام واقعی نه فقط در روزهای بحرانی که در روزهای عادی هم باید دیده شود و در روابط اجتماعی و رفتار عمومی مردم قابل مشاهده باشد.»
جعفری، گسترش فردگرایی را یکی از مهمترین تحولات سالهای اخیر در جامعه میداند و میگوید:«افراد بیش از آنکه به حل مسائل جمعی بیندیشند، تلاش میکنند خود و خانوادهشان را از بحرانها دور نگه دارند. جابهجایی سرمایه، مهاجرت یا فاصله گرفتن از فعالیتهای اجتماعی، واکنشهایی هستند که نباید صرفاً انتخابهای شخصی تلقی شوند؛ بلکه این رفتارها میتوانند نشانههایی از کاهش اعتماد عمومی در جامعه باشند.»
او اعتماد را شالوده سرمایه اجتماعی توصیف میکند …
