شاهکلید دسترسی روسیه به اقیانوس در ايران است
فرشاد عادل، پژوهشگر مسائل استراتژیک، در گفتوگو با اسپوتنیک اظهار داشت: اظهارات معاون نخستوزیر روسیه درباره ایجاد مسیرهای متنوع برای دسترسی به اقیانوس هند، نشاندهنده راهبرد جدید مسکو برای کاهش وابستگی به گلوگاههای ژئوپلیتیکی مانند تنگههای بسفر و هرمز است. به گفته وی، روسیه بهطور همزمان دو مسیر را دنبال میکند، از یک سو تکمیل و تقویت کریدور بینالمللی شمال–جنوب و از سوی دیگر بررسی مسیرهای جدید از طریق ترکمنستان، ایران، افغانستان و پاکستان. با این حال، بهرهبرداری ایران از این فرصت مستلزم برنامهریزی مستقل، تکمیل زیرساختها و پرهیز از گره زدن توسعه همکاریهای شرقی به تحولات روابط با غرب است.
وی افزود: مهمترین مانع فعلی کریدور شمال–جنوب، تکمیل نشدن راهآهن رشت–آستارا است که به دلیل مشکلات مالی، حقوقی و زیستمحیطی با تأخیر روبهرو شده است. در مقابل، بهرهگیری از مسیر ریلی–دریایی بندر کاسپین و همچنین کریدور شرقی اینچهبرون میتواند در کوتاهمدت بخشی از این خلأ را جبران کرده و امکان اتصال مؤثرتر روسیه و آسیای میانه به شبکه ریلی ایران و بنادر جنوبی را فراهم کند. این مسیرهای مکمل، انعطافپذیری شبکه ترانزیتی ایران را افزایش داده و جایگاه کشور را در تجارت اوراسیا تقویت میکنند.
عادل تأکید کرد: در افق بلندمدت، روسیه به دنبال ایجاد مسیر مستقلی از طریق افغانستان و پاکستان است، اما این طرح با موانع جدی امنیتی، مالی، فنی و ژئوپلیتیکی روبهروست. از این رو، حتی در صورت توسعه مسیرهای موازی، ایران همچنان محور اصلی اتصال روسیه به آبهای گرم باقی خواهد ماند.
در این میان، بندر چابهار به دلیل قرار گرفتن خارج از تنگه هرمز، دسترسی مستقیم به دریای عرب و اتصال به شبکه ریلی کشور، به مهمترین گره راهبردی این معادله تبدیل شده و میتواند نقش پایانه جنوبی کریدور شمال–جنوب را ایفا کند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: تنوعبخشی روسیه به مسیرهای ترانزیتی نهتنها جایگاه ایران را تضعیف نمیکند، بلکه اهمیت ژئوپلیتیکی کشور را افزایش میدهد، زیرا تمامی شاخههای اصلی این شبکه برای رسیدن به اقیانوس هند به ظرفیتهای ایران وابسته هستند. به اعتقاد این پژوهشگر، اگر تهران بتواند پروژههای زیرساختی خود را …
