گزارش «تبدیل هوش مصنوعی به یک دارایی توسعهای در کشورهای کمترتوسعهیافته» که توسط بانک فناوری سازمان ملل منتشر شده، هشدار میدهد که هوش مصنوعی میتواند به یک نقطه عطف برای توسعه تبدیل شود، اما در صورت نبود ظرفیتهای لازم، خطر تعمیق شکاف میان کشورها را نیز افزایش میدهد.
بهگزارش پیوست، سازمان ملل هوش مصنوعی را یکی از فناوریهای کلیدی انقلاب صنعتی چهارم و ابزاری مهم برای تحقق اهداف توسعه پایدار میداند. با این حال، بخش قابل توجهی از بحثهای جهانی درباره هوش مصنوعی بر رقابت فناوری، تنظیمگری و توسعه مدلهای پیشرفته متمرکز شده و برنامهای برای کشورهای کمبرخوردار وجود ندارد.
کشورهای کمترتوسعهیافته با جمعیتی حدود ۱.۲ میلیارد نفر، نزدیک به ۱۴ درصد جمعیت جهان را تشکیل میدهند، اما سهم آنها از اقتصاد جهانی تنها حدود ۱.۴ درصد است. این کشورها در عین داشتن محدودیتهای جدی، به دلیل رشد سریع دسترسی به اینترنت و جمعیت جوان، میتوانند از فرصتهای جهشی فناوری استفاده کنند.
بر اساس این گزارش، چالش اصلی برای ورود به عصر هوش مصنوعی صرفا دسترسی به فناوری نیست؛ بلکه توانایی کشورها برای جذب، بومیسازی و استفاده مؤثر از آن است. به همین دلیل، آمادگی هوش مصنوعی باید بهعنوان ترکیبی از زیرساخت، حکمرانی و سرمایه انسانی دیده شود.آمادگی هوش مصنوعی؛ فراتر از خرید فناوری
یکی از مهمترین نکات گزارش سازمان ملل این است که هوش مصنوعی را نمیتوان بهعنوان یک محصول آماده خریداری کرد و انتظار داشت بهصورت خودکار باعث توسعه شود. استفاده مؤثر از این فناوری نیازمند مجموعهای از ظرفیتهای مکمل است.
کشورهایی که زیرساخت ارتباطی، دادههای قابل استفاده، نیروی انسانی متخصص و چارچوبهای حقوقی مناسب ندارند، حتی در صورت دسترسی به ابزارهای هوش مصنوعی، با محدودیت جدی در استفاده عملی از آن مواجه خواهند شد. گزارش تأکید میکند این ضعفها بهصورت زنجیرهای بر یکدیگر اثر میگذارند. نبود زیرساخت باعث میشود مهارتها امکان استفاده پیدا نکنند، نبود قوانین روشن سرمایهگذاری را کاهش دهد و کمبود نیروی انسانی مانع شکلگیری اکوسیستم نوآوری شود.
از نگاه این گزارش، آمادگی هوش مصنوعی سه پایه اصلی دارد: زیرساخت، حکمرانی و ظرفیت انسانی. ضعف در هر یک از این حوزهها میتواند مسیر بهرهبرداری از …
