تهران در فهرست ۱۴۸ شهر شاخص شهر هوشمند IMD در سال ۲۰۲۶ جایی ندارد. نه فقط تهران، بلکه هیچ شهری از ایران در این ارزیابی دیده نمیشود؛ در حالی که دوبی، ابوظبی، ریاض، دوحه، جده، مکه، مدینه، کویت، مسقط، امان، بیروت و چندین شهر دیگر منطقه در آن حضور دارند. این غیبت به خودی خود به معنای پایینبودن رتبه تهران نیست، چون IMD همه شهرهای جهان را ارزیابی نمیکند؛ اما برای کشوری که سالهاست از «شهر هوشمند» سخن میگوید، همین نبودن یک پرسش مهم ایجاد میکند: اصلا امروز چه چیزی یک شهر را هوشمند میکند؟
بهگزارش پیوست، شاخص شهر هوشمند IMD در سال ۲۰۲۶ یک پیام روشن دارد. شهر هوشمند را نمیتوان با تعداد اپلیکیشنها، دوربینها و خدمات دیجیتال سنجید. در میان ۱۴۸ شهر بررسیشده، آنهایی در صدر قرار گرفتهاند که فناوری را با زیرساخت کارآمد، حکمرانی پاسخگو و اعتماد شهروندان همراه کردهاند؛ در حالی که تهران و هیچ شهر دیگری از ایران اساسا در این رتبهبندی حضور ندارند.
پاسخی که نسخه ۲۰۲۶ شاخص IMD میدهد، با تصور رایج از شهر هوشمند فاصله دارد. در این گزارش، تعداد دوربینها، سنسورها، اپلیکیشنها یا خدمات آنلاین به تنهایی تعیینکننده نیستند. یافته اصلی گزارش این است که در میان ۱۴۸ شهر بررسیشده، کیفیت ساختارها و زیرساختهای شهری ارتباط باثباتتری با عملکرد نهایی شهرها دارد تا میزان توسعه فناوری. به بیان دیگر، شهری که خدمات دیجیتال فراوانی دارد اما شهروندانش به نهادهای آن اعتماد ندارند، مشارکت محدودی دارند یا خدمات عمومی پایه را ناکارآمد میدانند، الزاما شهر هوشمند موفقی نیست.
IMD برای سنجش این موضوع از دیدگاه ساکنان شهرها استفاده کرده است. در هر شهر ۱۲۰ نفر مورد پرسش قرار گرفتهاند و نتیجه نهایی بر اساس میانگین وزنی سه سال ۲۰۲۴، ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ محاسبه شده است؛ داده سال ۲۰۲۶ وزن سه، سال ۲۰۲۵ وزن دو و سال ۲۰۲۴ وزن یک دارد. شهرها نیز بر اساس شاخص توسعه انسانی زیرملی در چهار گروه قرار گرفتهاند تا مقایسه میان شهرهایی با شرایط مشابه انجام شود.
دو ستون اصلی شاخص «ساختارها» و «فناوریها» هستند. ستون نخست وضعیت موجود شهر را در حوزههایی مانند سلامت و ایمنی، حملونقل، فعالیتهای شهری، فرصتهای کار و آموزش و حکمرانی میسنجد. ستون دوم ارزیابی میکند که فناوری در همین حوزهها تا چه اندازه …
