به گزارش خبرگزاری اقتصاد ایران، فشارهای تورمی و اقتصادِ تحت تحریم و البته جنگ زده، سفره خانوارهای ایرانی و الگوی مصرف آنها را تحت تاثیر قرار داده است.
جعفر خیرخواهان، اقتصاددان، ریشه بخشی از این وضعیت را در وابستگی طولانی اقتصاد ایران به نفت، تحریمها، ضعف سرمایهگذاری، مهاجرت نیروی انسانی و سیاستگذاری کوتاهمدت میداند.
اقتصاد ایران: امانالله قراییمقدم، جامعهشناس، میگوید سرمایه اجتماعی ایران با وجود فشارهای اقتصادی هنوز پابرجاست، اما تداوم مشکلات معیشتی میتواند این سرمایه را به نقطه فرسایش برساند.
او معتقد است فشار این روند بر دهکهای پایین شدیدتر است و اگر مسیر موجود تغییر نکند، میتواند زمینه اعتراضها و اتفاقاتی را فراهم کند که کنترل آنها دشوار باشد.
خیرخواهان همچنین گسترش اقتصاد غیررسمی را نتیجه محدودیتها و تبعیضهای موجود در اقتصاد رسمی میداند؛ وضعیتی که به گفته او، در نهایت بهرهوری، رشد بنگاهها، تحقیق و توسعه و کیفیت تولید را نیز کاهش میدهد.
***
*آقای خیرخواهان! با افزایش تورم و کوچکتر شدن سبد مصرفی خانوارها، مردم ناچار شدهاند بخشی از نیازهای خود را حذف یا جایگزین کنند. این روند از یکسو چه پیامدهایی برای معیشت و رفتار اقتصادی خانوادهها دارد و از سوی دیگر، در سطح جامعه چه آثار اجتماعی و اقتصادیای میتواند به همراه داشته باشد؟
یک بخش، خود خانوادهها هستند؛ اینکه چه بلایی بر سر آنها میآید، چه واکنشهایی نشان میدهند و چه کارهایی انجام میدهند. بخش دیگر نیز جلوه بیرونی این مسئله و آثاری است که در سطح جامعه مشاهده میشود.
اگر بخواهیم از ابتدا به موضوع نگاه کنیم، ما یک اقتصاد نفتی بودهایم؛ یعنی طی ۶۰ تا ۷۰ سال گذشته وابستگی اقتصاد به منابع درآمدی حاصل از صادرات نفت بهشدت افزایش پیدا کرده یا اصطلاحاً اقتصاد ما به نفت معتاد شده است. دولت نیز منبع اصلی درآمد خود را از محل صادرات نفت تأمین میکرد.
یکی از اتفاقاتی که در این میان رخ میدهد این است که نفت درآمدی دارد که قیمت آن بیثبات است. در یک دوره، قیمت نفت(در دولت آقای خاتمی) حتی به هفت دلار رسید و در نقطه مقابل، زمانی که آقای احمدینژاد روی کار آمد، قیمت نفت به حدود ۱۴۰ دلار رسید. واقعاً اختلاف وحشتناکی است. …
