صفحه سیاست-
بر اساس گزارشهای منتشرشده، یک فروند هواپیمای هشدار زودهنگام آمریکایی هنگام پرواز در نزدیکی خلیج فارس و تنگه هرمز، کد اضطراری 7700 را فعال کرده است. این کد در هوانوردی به معنای اعلام یک وضعیت اضطراری عمومی است و به خودی خود نشان نمیدهد که هواپیما با چه نوع مشکلی مواجه شده است.
دادههای پروازی نشان میدهد این هواپیما پس از اعلام وضعیت اضطراری، ارتفاع خود را از بیش از ۶۷۰۰ متر به حدود ۵۴۰۰ متر کاهش داده و سپس مسیر خود را به سمت غرب تغییر داده است.
همین تغییرات باعث شده این پرواز در مرکز توجه قرار بگیرد؛ چراکه تنگه هرمز در شرایط فعلی تنها یک مسیر مهم تجاری و انرژی نیست، بلکه یکی از اصلیترین نقاط رقابت و نمایش قدرت میان بازیگران منطقهای و فرامنطقهای نیز محسوب میشود. همزمانی پرواز هواپیماهای سوخترسان آمریکا
نکته قابل توجه دیگر، حضور همزمان سه فروند هواپیمای سوخترسان آمریکایی از نوع KC-46A پگاسوس در محدوده تنگه هرمز و امارات است.
هواپیماهای سوخترسان نقش مهمی در افزایش برد عملیاتی جنگندهها و دیگر هواپیماهای نظامی دارند و حضور آنها معمولاً به معنای افزایش توان ماندگاری هواگردها در آسمان منطقه است. البته صرف حضور این هواپیماها نمیتواند به تنهایی به معنای آمادگی برای یک عملیات نظامی مشخص تلقی شود.
با این حال، قرار گرفتن پرواز اضطراری یک هواپیمای هشدار زودهنگام در کنار فعالیت هواپیماهای سوخترسان، از منظر تحلیلی اهمیت دارد؛ زیرا نشان میدهد فعالیتهای هوایی آمریکا در این محدوده همچنان قابل توجه است. چرا هواپیمای هشدار زودهنگام اهمیت دارد؟
هواپیماهای هشدار زودهنگام برای شناسایی و رصد تحرکات هوایی و ایجاد تصویر عملیاتی از فضای اطراف مورد استفاده قرار میگیرند. این هواپیماها در عملیاتهای هوایی، نقش یک مرکز فرماندهی و نظارت پرنده را ایفا میکنند و اطلاعات جمعآوریشده توسط آنها میتواند در تصمیمگیری سایر واحدهای هوایی مؤثر باشد.
به همین دلیل، هرگونه تغییر غیرعادی در مسیر یا ارتفاع چنین هواپیمایی، بهویژه در منطقهای مانند خلیج فارس، میتواند مورد توجه ناظران قرار گیرد؛ هرچند بدون اطلاعات رسمی درباره علت اعلام وضعیت اضطراری، نمیتوان درباره منشأ یا ماهیت این وضعیت با قطعیت اظهار نظر کرد. آیا این حادثه نشانه یک تهدید نظامی است؟
در حال حاضر، شواهد کافی برای نتیجهگیری درباره وقوع یک حادثه امنیتی یا نظامی وجود ندارد. فعال شدن کد 7700 میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و الزاماً به معنای مواجهه هواپیما با تهدید خارجی نیست.
از سوی دیگر، شرایط راهبردی تنگه هرمز باعث میشود چنین رویدادهایی با حساسیت بیشتری دنبال شوند. این آبراه یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان است و هرگونه افزایش فعالیت نظامی در اطراف آن میتواند پیامدهایی فراتر از یک پرواز عادی داشته باشد.
بنابراین، اهمیت اصلی این رویداد در حال حاضر نه در نتیجهگیری شتابزده درباره علت وضعیت اضطراری، بلکه در تصویر بزرگتر فعالیتهای نظامی آمریکا در اطراف تنگه هرمز است. تنگه هرمز؛ نقطهای که هر پرواز در آن اهمیت دارد
تنگه هرمز طی سالهای اخیر به یکی از مهمترین نقاط در معادلات امنیتی خاورمیانه تبدیل شده است. حضور مستمر نیروهای آمریکایی در منطقه، در کنار حساسیت ایران نسبت به تحرکات نظامی در نزدیکی آبهای سرزمینی خود، موجب شده هرگونه افزایش فعالیت هوایی و دریایی در این محدوده با دقت بیشتری رصد شود.
از این منظر، اعلام وضعیت اضطراری یک هواپیمای آمریکایی را باید در چارچوب مجموعهای از تحرکات نظامی و امنیتی در منطقه بررسی کرد، نه به عنوان یک اتفاق منفرد.
تا زمانی که علت فعال شدن کد 7700 و جزئیات دقیق این پرواز از سوی منابع رسمی مشخص نشود، هرگونه ارتباط دادن این حادثه با یک اقدام نظامی یا امنیتی مشخص، صرفاً در حد گمانهزنی خواهد بود. با این حال، همزمانی این پرواز با حضور هواپیماهای سوخترسان آمریکایی بار دیگر نشان میدهد که آسمان اطراف تنگه هرمز همچنان یکی از حساسترین عرصههای رقابت و رصد نظامی در منطقه است.
یه گزارش جماران، «واسیلی نبنزیا» در جمع خبرنگاران در نیویورک در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه با توجه به روابط دوجانبه میان ایران و روسیه، مسکو بر تهران فشار وارد میکند تا تلاش کند مذاکرات را از سر بگیرد و به این جنگ پایان دهد، گفت: روسیه، بهعنوان یک اصل، بر هیچکس فشاری وارد نمیکند؛ چه ایران باشد و چه هر کشور دیگری. ایران یک کشور مستقل است. آنها خودشان تصمیم میگیرند.
نماینده روسیه در سازمان ملل افزود: ما درباره این موضوع نیز صحبت کردیم و میدانیم که منشا این درگیری در کاری که ایران انجام داده یا انجام نداده نیست، بلکه در تجاوز بیمحابا و بدون دلیلی است که ایالات متحده علیه ایران انجام داد. و فکر نمیکنم این ایران بوده باشد که از اجرای توافقهایی که میان ایالات متحده و ایران با کمک میانجیها حاصل شده بود، عقبنشینی کرده باشد.
نبنزیا تاکید کرد: بنابراین فکر نمیکنم ما باید ایران را بهخاطر این موضوع مقصر بدانیم. اما این مساله در شورای امنیت در حال بررسی است. امسال این اتفاق نیفتاد، اما مطمئنم که در ماههای آینده به آن رسیدگی خواهیم کرد.
در واکنش به کارزار اقتصادی آمریکا علیه ایران: نگران اقتصاد روسیه نباشید
سفیر روسیه در سازمان ملل درباره کارزار اقتصادی آمریکا علیه ایران و پیامدهای آن برای سایر کشور و نیز موضع روسیه در این زمینه گفت: ما آنقدر تحریم و وعده برای منزوی کردن اقتصاد روسیه دیدهایم که دیگر توجه زیادی به آنها نمیکنیم، چون توانستهایم خود را با هر تحریمی که آنها اعمال کردهاند یا هر تهدیدی که در این مسیر شنیدهایم، سازگار کنیم. فکر میکنم از عهده این موضوع هم برخواهیم آمد. نگران اقتصاد روسیه نباشید.
واکنش نماینده روسیه به ادعای ترامپ درباره تنگه هرمز
نبنزیا در واکنش به ادعای ترامپ درباره تنگه هرمز و اعلام کردن آن به عنوان قلمرو آمریکا نیز با لبخندی طعنه آمیز گفت: رئیسجمهور ترامپ ادعاهای ارضی متعددی درباره نقاط مختلف جهان مطرح کرده است. امروز ما در نمایندگی دانمارک با نامزدهای دبیرکلی سازمان ملل گفتوگو داشتیم. نام اتاقی که در آن جلسه برگزار شد، «گرینلند» بود. آیا این موضوع شما را یاد چیزی نمیاندازد؟
سفیر روسیه افزود: او (ترامپ) درباره ونزوئلا و بخشهای دیگری از جهان نیز صحبت کرده است. نمیدانم چنین اقدامی چگونه میتواند مطابق با حقوق بینالملل انجام شود. اما به هر حال، رئیسجمهور ترامپ بهتر از هر کسی میداند چه میگوید. حالا باید ببینیم او قصد دارد این موضوع را چگونه عملی کند!
ایران و آمریکا پس 2 دور جنگ و چند دور مذاکره غیرمستقیم، به یک یادداشت تفاهم برای کاهش تنشها و پیشبرد مسیر دیپلماسی دست یافتند اما این تفاهم هیچگاه به مرحله اجرا نرسید و واشنگتن رویکردی متناقض میان مذاکره و فشار اتخاذ کرده است.
رئیس جمهوری آمریکا ۱۹ اوت برابر با ۲۸ مرداد ماه در شبکه اجتماعی تروث سوشال خود با تکرار لفاظیهایش و درحالیکه در میانه مذاکرات به ایران تجاوز کرده است، ادعا کرد: هیچکس بیش از من به جمهوری اسلامی ایران فرصت نداده است تا به یک توافق دست پیدا کند. متاسفانه، (البته) برای آنها، این فرصت را از دست دادند.
ترامپ که به شدت به دلیل پیامدهای تجاوز علیه ایران تحت فشار افکار عمومی مردم آمریکا و کنگره در آستانه انتخابات میاندورهای قرار دارد، مدعی شد: بنابراین، امروز خردکنندهترین عملیات اقتصادی که تاکنون علیه هر کشوری انجام شده است را اعلام میکنم! این یک جنگ اقتصادی و انزوای اقتصادی در مقیاسی بیسابقه خواهد بود.
رئیس جمهوری آمریکا در حالیکه واشنگتن سالهاست رویکرد خصمانه فشار اقتصادی و تحریمها علیه ملت ایران را در پیش گرفته است، با اشاره به نبرد نورماندی و عملیات موسوم به «روز دی / D-DAY» ادعا کرد: «این یک روز - دی (تعیین کننده) اقتصادی خواهد بود و ما به همه متحدانمان نیاز داریم تا در کنار ایالات متحده آمریکا بایستند و برای منزوی کردن و شکست تهدید ایران همکاری کنند.» و «هر کشوری که به موسسات مالی، شرکتها، فرودگاهها و یا نهادهای دولتی خود اجازه دهد هر نوع حمایتی از ایران ارائه دهند، با پیامدهای شدید اقتصادی روبهرو خواهد شد.»
سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران نیز روز پنجشنبه ۲۹ مرداد ۱۴۰۵ با انتشار دو تصویر درباره عبور بدهی ملی آمریکا از مرز ۴۰ تریلیون دلار، «روز D اقتصادی» ادعایی دونالد ترامپ علیه ایران را تلاشی برای انحراف افکار عمومی از بحران اقتصادی و بدهی فزاینده آمریکا دانست و تاکید کرد تداوم سیاستهای شکستخورده واشنگتن، جز شکست بیشتر و افزایش خصومت ایرانیان نتیجهای نخواهد داشت.
صفحه سیاست-
روزنامه واشنگتنپست در گزارشی با بررسی تهدیدهای اخیر دونالد ترامپ برای افزایش فشار اقتصادی بر ایران، این پرسش را مطرح کرده است که واشنگتن اساساً چه ابزارهای تازهای برای اجرای این تهدیدها در اختیار دارد.
ادوارد فیشمن، همکار ارشد و مدیر مرکز ژئواقتصاد شورای روابط خارجی، معتقد است ترامپ بارها از تشدید فشار و تحریم سخن گفته، اما میان تهدیدهای سیاسی و ظرفیت واقعی آمریکا برای اعمال فشار بیشتر فاصله وجود دارد.
به گفته او، ایران از سال ۲۰۱۸ تحت مجموعه گستردهای از تحریمهای آمریکا قرار داشته و همین مسئله فضای مانور واشنگتن برای افزودن تحریمهای مستقیم جدید را محدود کرده است. فشار بر چین، امارات و ترکیه؛ گزینه اصلی ترامپ
در چنین شرایطی، یکی از مهمترین مسیرهای باقیمانده برای دولت آمریکا، انتقال فشار از ایران به کشورها و شرکتهایی است که با تهران همکاری اقتصادی دارند.
چین، امارات متحده عربی و ترکیه از جمله کشورهایی هستند که میتوانند در صورت تشدید سیاست تحریمی واشنگتن، هدف فشارهای ثانویه آمریکا قرار گیرند. این رویکرد در واقع تلاش برای افزایش هزینه همکاری با ایران از طریق تهدید شرکای اقتصادی تهران است.
اما چنین سیاستی یک تفاوت مهم با تحریمهای مستقیم دارد؛ آمریکا در این حالت تنها با ایران مواجه نیست، بلکه باید با کشورهایی برخورد کند که هرکدام منافع اقتصادی و راهبردی مستقلی دارند. پالایشگاهها و بانکها در تیررس تحریمهای جدید
گزینه دیگر، هدف قرار دادن بانکها و پالایشگاههایی است که حتی در حجم محدود با انرژی ایران تعامل دارند. همچنین بانکهایی که داراییهای ایران را در خارج از کشور نگهداری میکنند، میتوانند در معرض تحریم قرار گیرند.
با این حال، این اقدامات نیز الزاماً به معنای ایجاد یک شوک اقتصادی تازه و تعیینکننده علیه ایران نیست. بخش قابل توجهی از شبکه مالی و تجاری ایران طی سالهای گذشته خود را با شرایط تحریمی تطبیق داده و مسیرهای جایگزین برای تجارت و انتقال منابع شکل گرفته است.
از همین رو، تحریمهای جدید ممکن است بیش از آنکه یک ابزار کاملاً تازه باشند، تلاشی برای بستن مسیرهایی باشد که در سالهای گذشته برای دور زدن فشارهای آمریکا ایجاد شدهاند. آیا ترامپ حاضر است با کل جهان وارد تقابل اقتصادی شود؟
فیشمن معتقد است اگر ترامپ بخواهد فشار اقتصادی علیه ایران را به سطحی کاملاً جدید برساند، باید دامنه تهدیدهای خود را بسیار گستردهتر کند؛ به این معنا که به کشورها و شرکتهای سراسر جهان هشدار دهد در صورت معامله با ایران، دسترسی آنها به اقتصاد آمریکا را از دست خواهند داد.
چنین رویکردی اما هزینههای قابل توجهی برای خود واشنگتن خواهد داشت. استفاده گسترده از تحریمهای ثانویه میتواند متحدان و شرکای اقتصادی آمریکا را نیز تحت فشار قرار دهد و آنها را به سمت ایجاد سازوکارهای مستقل مالی و تجاری سوق دهد. مسئله اصلی؛ تحریم بیشتر یا بازتولید همان فشارهای گذشته؟
واقعیت این است که سیاست تحریم علیه ایران طی سالهای گذشته از مرحله اعمال فشار مستقیم بر اقتصاد کشور عبور کرده و به شبکهای پیچیده از محدودیتهای مالی، بانکی، نفتی و تجاری تبدیل شده است.
بنابراین، تهدید به «تحریمهای بیسابقه» زمانی معنا پیدا میکند که واشنگتن ابزار جدید و متفاوتی برای اعمال فشار داشته باشد؛ در غیر این صورت، بخش قابل توجهی از اقدامات جدید تنها تشدید یا توسعه همان سازوکارهایی خواهد بود که پیشتر نیز مورد استفاده قرار گرفتهاند.
از این منظر، اظهارات مطرحشده در واشنگتنپست را میتوان نشانهای از یک چالش مهم برای سیاست فشار حداکثری ترامپ دانست: واشنگتن همچنان میتواند فشار اقتصادی را افزایش دهد، اما برای ایجاد یک اثر تعیینکننده، ناچار است هزینه و دامنه این فشار را نیز به شکل قابل توجهی بالا ببرد.
این مسئله میتواند تحریمهای ایران را از یک ابزار فشار دوجانبه به عاملی برای ایجاد تنش در روابط آمریکا با چین، ترکیه، امارات و حتی دیگر شرکای اقتصادی واشنگتن تبدیل کند؛ موضوعی که ممکن است محاسبات دولت ترامپ درباره مرحله بعدی سیاست فشار بر تهران را پیچیدهتر کند.
