مرضیه ترابی | شهرآرانیوز؛ سیمای کوچههای قدیمی شهر را در خاطرتان مرور کنید؛ مسیرهای باریک و تودرتو، دیوارهای کاهگلی، سیمانی و آجری، جوهای آبی که در میان کوچهها جاری است و ناودانهایی که در روزهای بارانی، نغمه زندگی را زمزمه میکنند.
نقشه کوچههای قدیمی نظم خاصی ندارد، بیش از آنکه در بند ظاهر باشد، باطن را جدی میگیرد و نقش و نگارهایی بر در و دیوارش، هر کدام قصه دلانگیزی در دل دارد. کوچههای قدیمی، مخزن حافظه تاریخی شهر است، حافظهای که بخشهای ناگفته یا فراموش شده هویت مردم یک منطقه را در خود نگه میدارد، قاب عکسی عتیقه است که تا دیر نشده، باید واژههای آشنا، اما پیر و فرتوتش را مرور کرد، یادگارهایی که اگر دوباره خوانده نشوند، سر به تیره تراب خواهند گذاشت و پایان عُمرشان خیلی زود فرا خواهد رسید.
این گزارش، نگاهی گذرا به بخشی از این حافظه زیبا و چشمنواز است، نگاهی که عمق دیدتان را به گذشتهای پرشور پیوند میزند و شما را در پروازی ذهنی، به روزگار پرحکمت پیشینیان میبرد. بازخوانی نمادها
برخلاف روزگار ما که برخی از نمادها و الگوهای بیگانه، بدون مطالعه پذیرفته و در معماری و طراحیهای گوناگون به کار گرفته میشود، در فرهنگ اصیل، پایدار و بالنده ایرانی هر نماد معنای خاص و مناسبت کاربری ویژه خود را دارد. اجداد ما در به کاربردن این نمادها، سلیقه و وسواس فراوانی داشتند و میکوشیدند در پیوند میان آنها با زندگی روزمره و نیازهای معنوی و مادی خود، ارتباطی استوار و قابل دفاع برقرار کنند.
یکی از جلوههای زیبای این رویکرد را میتوان در برگزیدن نقشهای طراحی شده بر روی درهای ورودی خانهها دید. البته امروزه کمتر میتوان نشانی از الگوی درهای قدیمی با نمادهای ویژه خودشان، در ابنیه تازهساز پیدا کرد، اما اگر سری به محلات قدیمی شهر بزنید، میتوانید نمونههای جذاب و بکر بسیاری پیدا کنید.
این نمونهها آنقدر متنوع هستند که میتوانند موضوع یک مطالعه نمادشناسی و تاریخی مستقل باشند. در میان انبوه نمادهایی که میتوان بر روی درهای قدیمی شهر مشهد جست، دو نماد بیش از بقیه خودنمایی میکند؛ «طاووس» و «لکلک». مفهوم این دو نماد چیست و چرا بر روی درهای قدیمی، بارها و بارها تکرار شدهاست؟ چه رازی در این استفاده وجود دارد و پیشینیان ما چه منظوری را …
