ایرج در خانوادهای هنرمند در خالدآباد نطنز متولد شد. درباره تاریخ تولد او در برخی منابع اختلاف وجود دارد، اما در شرح حالی که از زندگی خود او منتشر شده، ۱۱ دی ۱۳۱۱ به عنوان تاریخ تولدش ذکر شده است. پدرش از آشنایان موسیقی و آواز بود و ایرج از همان دوران کودکی با موسیقی ایرانی و دستگاههای آواز آشنا شد.
او همچنین در سالهای کودکی با حضور در مراسم تعزیه و نزد تعزیهخوانان صاحبدانش، بخشهایی از ردیف و دستگاههای موسیقی ایرانی را فرا گرفت؛ تجربهای که بعدها در شکلگیری سبک آواز او نقش مهمی داشت. شاگردی ابوالحسن صبا
خواجهامیری در نوجوانی راهی تهران شد و لباس نظام بر تن کرده، افسر شهربانی شد و تا درجه سرهنگی، خدمت کرد.
وی در محضر ابوالحسن صبا به آموزش جدی موسیقی پرداخت. صبا از مهمترین استادان موسیقی ایران در قرن معاصر بود و آشنایی ایرج با مکتب او، مسیر حرفهای این خواننده را تغییر داد.
پس از آن، صدای ایرج به رادیو راه یافت و همکاری با ارکسترهای مختلف، نخستین گامهای او برای شناختهشدن در سطح ملی بود. «گلها» و آغاز شهرت گسترده
یکی از مهمترین فصلهای کارنامه ایرج، حضور در برنامه ماندگار «گلها» بود. او با دعوت داوود پیرنیا به این مجموعه پیوست و در کنار برجستهترین آهنگسازان و نوازندگان آن دوره به اجرای آواز و تصنیف پرداخت.
همکاری با هنرمندانی، چون علی تجویدی، جلیل شهناز، فرهنگ شریف و جهانگیر ملک، مجموعهای از اجراهای ماندگار را در کارنامه ایرج ثبت کرد.
صدای قدرتمند و گسترده او خیلی زود باعث شد ایرج به یکی از محبوبترین خوانندگان رادیو تبدیل شود؛ خوانندهای که مخاطب، صدایش را حتی پیش از شنیدن نامش تشخیص میداد.
در ادامه حتما ببینید ویدئو| تعزیهخوانی مرحوم ایرج خواجهامیری برای حضرت علیاکبر(ع) از رادیو تا سینمای ایران
فعالیت ایرج تنها به برنامههای رادیویی و موسیقی دستگاهی محدود نماند. او در دوران رونق سینمای ایران نیز به عنوان خواننده فیلم فعالیت کرد و صدایش بر روی تصاویر بسیاری از فیلمهای سینمایی آن دوران شنیده شد.
این حضور، دامنه مخاطبان او را گستردهتر کرد و موجب شد صدای ایرج برای کسانی که شاید مخاطب حرفهای موسیقی سنتی نبودند نیز آشنا باشد. چرا ایرج را «پهلوان آواز» مینامیدند؟
آنچه بیش از هر ویژگی دیگری ایرج را از بسیاری از خوانندگان همدورهاش متمایز میکرد، قدرت، وسعت و شفافیت صدا بود.
او از معدود خوانندگانی بود که میتوانست با صدایی پرقدرت، نتهای بالا را اجرا کند و در عین حال تسلط خود را بر ظرایف آواز ایرانی حفظ کند. همین ویژگی سبب شد عنوان «پهلوان آواز» با نام او گره بخورد.
ایرج در کنار بزرگان آواز ایران، بخشی از نسلی بود که موسیقی ایرانی را از محافل تخصصی به خانههای میلیونها ایرانی برد. پدر احسان خواجهامیری
نام ایرج برای نسلهای جدیدتر با نام احسان خواجهامیری نیز پیوند خورده است؛ خواننده و آهنگسازی که مسیر خود را در موسیقی پاپ ادامه داد و به یکی از چهرههای شناختهشده موسیقی معاصر ایران تبدیل شد.
بدین ترتیب، میراث موسیقایی خانواده خواجهامیری تنها به یک نسل محدود نماند و صدای پدر و فعالیت هنری پسر، دو مقطع متفاوت از موسیقی ایران را به یکدیگر پیوند زد. پایان زندگی مردی که صدایش ماندگار شد
حسین خواجهامیری، «ایرج»، پس از دههها فعالیت در عرصه موسیقی، سرانجام در ۲۱ مرداد ۱۴۰۵، چشم از جهان فروبست؛ اما صدایی که از خالدآباد نطنز آغاز شد و از رادیو، «گلها» و پرده سینما به گوش میلیونها ایرانی رسید، با خاموشی صاحبش خاموش نخواهد شد.
ایرج تنها یک خواننده نبود؛ صدای بخشی از خاطره جمعی ایرانیان بود؛ صدایی که نسلها با آن شنیدند، خاطره ساختند و آواز ایرانی را شناختند.
در ادامه حتما بخوانید ایرج خواجه امیری، پیشکسوت موسیقی درگذشت
