چهلم رهبر شهید، در حالی با حضور و نقشآفرینی اقشار مختلف مردم در شهرهایی، چون تهران، قم و مشهد برگزار میشود که این مناسبت را میتوان فرصتی برای بازخوانی یکی از عمیقترین پیوندهای شکلگرفته در تجربه انقلاب اسلامی دانست؛ پیوند مردم با رهبری، ولایت و گفتمان مقاومت.
چهلم، در فرهنگ دینی و انقلابی ما صرفا یک مناسبت تقویمی برای گرامیداشت یک فقدان نیست؛ نقطهای است برای بازخوانی یک مسیر و سنجش اینکه یک اندیشه تا چه اندازه توانسته است از سطح سخن و نظریه عبور و در رفتار و انتخابهای جامعه امتداد پیدا کند.
از این منظر، حضور گسترده مردم در مراسم بدرقه، تشییع و چهلم رهبر شهید، بیش از آنکه صرفا واکنشی عاطفی به یک فقدان باشد، میتواند نشانهای از تداوم یک راه و یک گفتمان باشد. یکی از ابعاد مهم این موضوع، پیوند مردم با اندیشه و منطق مقاومت است؛ گفتمانی که رهبر شهید طی سالها آن را تبیین، دنبال و در فضای افکار عمومی جامعه نهادینه کرد.
وقتی از مقاومت سخن میگوییم، نخستین تصویری که ممکن است به ذهن برسد، حوزههای نظامی، امنیتی و ژئوپلیتیک است؛ اما مقاومت به این لایهها محدود نمیشود. مقاومت، علاوه بر وجه سختافزاری، یک وجه اندیشهای و نظری و البته یک وجه مردمی و اجتماعی دارد. رهبر شهید طی سالهای فعالیت خود، مفاهیمی همچون «اندیشه مقاومت»، «مکتب مقاومت»، «دولت مقاومت» و «فرهنگ مقاومت» را برای جامعه تبیین کرد.
تلاش او این بود که زیربنا و شاکله قرآنی و اسلامی مقاومت را برای مردم روشن کند؛ اینکه مقاومت بهمعنای تسلیمنشدن در برابر زورگویی و ظلم مستکبران، ایستادگی در برابر زیادهخواهی آنان و دفاع از منافع، استقلال و عزت ملی است. در این نگاه، مقاومت صرفا یک تاکتیک سیاسی یا نظامی نیست؛ یک منطق است.
منطقی که بر این باور استوار است که رمز ایستادگی و پیروزی، پیش از هر چیز در ایمان، اراده و روحیه مقاوم یک ملت ریشه دارد. این همان نقطهای است که اندیشه رهبر شهید با رفتار اجتماعی مردم پیوند میخورد. اگر بخواهیم حضور گسترده و فعال مردم را از روزهای آغاز جنگ تا امروز تحلیل کنیم، نمیتوان آن را صرفا با مؤلفههای عاطفی توضیح داد.
از نخستین ساعات جنگ، در طول چهل روز درگیری و پس از شهادت رهبر شهید، تا حضور گسترده مردم در مراسم بدرقه، تشییع و چهلم، شاهد نوعی کنشگری …
