زهرا زنگنه | شهرآرانیوز؛ گاهی دیدن بخشی از تاریخ حرم امام حسین (ع) و حضرت عباس (ع)، نه در کربلا که در مشهد میسر است. بخشی که سالهاست در موزه آستان قدس رضوی نگهداری میشود، یادگارهایی که هرکدام روایتی از حضور ایرانیان در عتبات، مدیریت حرمین در روزگار قاجار و نذورات عاشقان اهلبیت (ع) را در خود حفظ کردهاند. از نشانهای نایبالتولیه گرفته تا کاشی، سنگ و فرشی که زمانی جزئی از این حرمین مطهر بودهاند. گزارش پیش رو نقبی است بر معرفی و تاریخ اهدای این اشیای متبرک که کمتر دیده و معرفی شدهاند. کربلا و رد پای ایرانیها
با نگاه به تاریخ سفرهای زیارتی ایرانیان درمییابیم که دوره قاجار یکی از مهمترین مقاطع ارتباط ایران با عتبات عالیات بوده است. در آن روزگار، ایران زیر حکومت قاجار بود و بخشهای غربی سرزمینهای اسلامی، از جمله عراق، در قلمرو دولت عثمانی قرار داشت، اما رفتوآمد زائران ایرانی به نجف، کربلا، کاظمین و سامرا، با وجود مشکلات زیاد پیش آمده، نهتنها متوقف نشد، بلکه رونق بیشتری هم گرفت.
در همان دوران، اداره حرم امام حسین (ع) در اختیار گروهی از نقبای سادات از عشیره آلطعمه بود، خانوادهای که به «کلیدداران حرم» شهرت و مسئولیت اداره آستان حسینی را برعهده داشتند. در کنار آنها، حکومت ایران نیز برای ساماندهی امور زائران و رسیدگی به موقوفات و نذورات ایرانیان، نمایندههایی با عنوان «نایبالتولیه» در کربلا مستقر میکرد.
نایبالتولیهها تنها ناظر بر اموال و موقوفات نبودند. آنها در عمل نقش سفیر و کارگزار حکومت ایران را ایفا میکردند، از حقوق زائران دفاع کرده، بر هزینهکرد نذورات نظارت داشتند و ارتباط میان دولت ایران و متولیان حرم را حفظ میکردند.
در همین سالها، نذورات و هدایای ایرانیان سهم مهمی در آبادانی و توسعه حرمهای مطهر عراق داشت، سهمی که هنوز هم آثارش در معماری، تزئینات و اسناد تاریخی این اماکن قابل مشاهده است. امروز بخشی از یادگارهای آن دوران، از کربلا راهی مشهد شده و در موزه آستان قدس رضوی نگهداری میشود، آثاری که هرکدام، روایتگر بخشی از تاریخ گذشته حرم امام حسین (ع) و حرم حضرت ابوالفضل (ع) است.
نشانی از یک نماینده ایران در کربلا
یکی از شاخصترین آثار این مجموعه، نشان نقرهای «نایب آستانه …
