تنش همزمان در تنگههای هرمز، بابالمندب و همچنین دریای سیاه، بخش مهمی از تجارت دریایی انرژی را تهدید کرده و اختلال در این مسیرها، عرضه نفت، هزینه حملونقل و بهای بیمه را افزایش داده و قیمتهای جهانی انرژی را تحت فشار قرار میدهد.
پس از حملات آمریکایی-صهیونی علیه ایران و واکنش پشیمانکننده ایران از طریق انسداد تنگه هرمز، توجهات به نقش و سهم مسیرهایی دریایی به ویژه آبراههای کلیدی در تجارت جهان، به ویژه انرژی معطوف شده؛ به طوری که تاثیر این امر در دورترین نقاط از کانون درگیری نیز قابل لمس بود. در روزهای اخیر و با افزودن شدن انسداد بابالمندب بر نفتکشهای سعودی به عنوان یکی از بزرگترین صادرکنندگان نفت جهان، این روند تشدید شده است.
بازارهای بینالمللی انرژی به مسیرهای حملونقل مطمئن مانند تنگه هرمز پیش از جنگ وابسته هستند. انسداد ترانزیت نفت از طریق یک گلوگاه، حتی به طور موقت، میتواند منجر به تاخیر تاثیرگذار در عرضه و افزایش هزینههای حملونقل شود و درنتیجه قیمتهای جهانی انرژی را افزایش دهد. هرچند میتوان تاثیر برخی از گلوگاهها را با استفاده از مسیرهای دیگر جایگزین کرد اما برخی از آنها هیچ جایگزین عملی ندارند. برای نمونه، اخیرا الجزیره گزارش داده که بیش از ۷۰ درصد نفت صادراتی از تنگه هرمز قابل جایگزینی نیست.
در نیمه نخست سال ۲۰۲۵، کل عرضه نفت و سایر مایعات در جهان حدود ۱۰۴.۴ میلیون بشکه در روز بود که حدود ۷۶ درصد از این میزان، ۷۹.۸ میلیون بشکه در روز، از طریق تجارت دریایی حمل شده است. همچنین در سال ۲۰۲۴ عرضه جهانی گاز طبیعی حدود ۴۰۷ میلیارد فوت مکعب در روز بود که حدود ۱۳ درصد از آن از طریق تجارت دریایی منتقل شده است.
تنگه هرمز بیجایگزین همچنین بخوانید: هرمز؛ مزیت ژئوپلیتیکی ایران
بر اساس دادههای اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده تنگه هرمز بین عمان و ایران، خلیج فارس را به دریای عمان و دریای عرب متصل میکند. این آبراه به دلیل عمق و پهنای مناسب خود میتواند بزرگترین تانکرهای نفت خام جهان را عبور دهد. در نیمه نخست سال ۲۰۲۵، کل صادرات نفت از طریق این تنگه به طور متوسط ۲۰.۹ میلیون بشکه در روز یا معادل حدود ۲۰ درصد از مصرف جهانی مایعات نفتی و یکچهارم از کل نفت تجارت شده دریایی جهان بود. بین سالهای ۲۰۲۲ و نیمه نخست سال ۲۰۲۵، حجم …
