کینه از یک دلخوری ساده شروع میشود، اما اگر در دل بماند میتواند به دشمنی و نزاع تبدیل شود. در آموزههای اسلامی، خشم، حسادت، خصومت، شوخیهای آزاردهنده و سرزنش افراطی از عوامل شکلگیری کینه معرفی شدهاند؛ احساسی که نهتنها آرامش و سلامت اخلاقی فرد را تهدید میکند، بلکه میتواند به درگیری و آشوب در جامعه نیز دامن بزند. به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، کینه و دشمنی کردن، یکی از صفات ناپسند اخلاقی است که در آموزه های اسلامی، بسیار نسبت آن نکوهش شده و عواقب ناگوار آن، دامنگیر فرد و اجتماع می شود. در روایات اهل بیت (ع)، به برخی از عوامل کینه توزی و پیامدهای آن اشاره شده که در این متن، مواردی از آن ها ذکر می شود.
بنابر روایت الشیعه، در ادامه به پیامدهای آن در دو حوزه فردی و اجتماعی اشاره می گردد.
معناشناسی کینه
کینه در لغت به معنی «عداوت، دشمنی، نفرت و انتقام» است.[۱] همچنین به معنای کین، دشمنی، عداوت و بغض نیز آمده است.[۲] و در اصطلاح یعنی این که «هرگاه فرو خوردن خشم لازم باشد و آدمی از انتقام گرفتن در همان حال ناتوان شود، خشم در درون جایگزین می شود و به صورت کینه در می آید و معنای آن این است که سنگینی خشم و تنفر از شخصی در دل بماند.»[۳] و نیز آمده است که کینه «دشمنی نهفته است در دل از کسی که به وی بدی کرده یا کسی از او را کشته و یا از روی بخل و حسد و مانند آن، و این صفت از صفات رذیله و اخلاق ذمیمه و خوی های نکوهیده است».[۴]
عوامل کینه و دشمنی
زیاد شدن کینه و دشمنی در جامعه، عوامل و علل مختلفی دارد. در ادامه با توجه به روایات اهل بیت (ع) به برخی از این عواملی که زمینه کینه توزی را فراهم می کند، اشاره می کنیم:
۱. خصومت
خصومت که نزد دانشمندان اخلاق به معنای پیکار لفظی با دیگران به قصد تحصیل مال یا استیفای حق است، یکی از بیماری های زبان است که مایه پدید آمدن دشمنی و از هم گسیختگی جامعه بشری می شود. از همین رو یکی از عوامل کینه و دشمنی در جامعه را می توان خصومت دانست؛ زیرا نزاع با دیگران، باعث پیدایش کینه و دشمنی در آن ها می شود. امام صادق (ع) در حدیثی نورانی نسبت به خصومت در جامعه هشدار می دهند و آن را یکی از علل کینه و دشمنی معرفی می کنند: «إِیَّاکُمْ وَ اَلْخُصُومَهَ فَإِنَّهَا تَشْغَلُ اَلْقَلْبَ وَ تُورِثُ اَلنِّفَاقَ …
