در نگاه پیامبر اکرم(ص)، تربیت فرزند فقط به آموزش و تأدیب خلاصه نمیشود؛ ایشان والدین را به محبت، شادیآفرینی، همدلی با کودکان، گذشت از خطاها و رعایت عدالت میان فرزندان توصیه کردهاند و حتی سلام کردن به کودکان و کودکانه رفتار کردن با آنها را بخشی از سیره خود قرار دادهاند. به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در نگاه پیامبر اکرم(ص)، تربیت فرزند تنها به آموزش و تأدیب محدود نمیشود، بلکه محبت، ایجاد شادی، همدلی با کودک، توجه به نیازهای عاطفی، گذشت از خطاها و رفتار عادلانه میان فرزندان، بخش مهمی از مسئولیت والدین را تشکیل میدهد. مجموعهای از سخنان رسول خدا(ص) نشان میدهد که ایشان بر شکلگیری رابطهای همراه با مهر و احترام میان والدین و فرزندان تأکید داشته و حتی سلام کردن به کودکان و همسطح شدن با آنان در رفتار را به عنوان بخشی از سیره خود مورد توجه قرار دادهاند. در این نگاه، والدین نه تنها مسئول آموزش و تربیت فرزندان هستند، بلکه باید با محبت و همراهی، زمینه رشد اخلاقی و معنوی آنان را نیز فراهم کنند.
بنابر روایت شفقنا، در ادامه برخی از احادیثی را که از منابع مختلف درباره منش و سیره پیامبر اکرم(ص) در برخورد با کودکان و فرزندان نقل شده است، مرور میکنیم:
پیامبر صلی الله علیه و آله: رَحِمَ اللّهُ عَبْدًا أَعانَ وَلَدَهُ عَلی بِرِّهِ بِالاْءِحْسانِ إِلَیْهِ وَالتَّأَلُّفِ لَهُ وَتَعْلیمِهِ وَتَأْدیبِهِ. [مستدرک الوسائل، ج ۱۵ ، ص ۱۶۹.]پیامبر صلی الله علیه و آله: مِهر خداوندی از آنِ بنده ای باد که فرزند خود را با نیکی کردن به وی و دَمسازی با او و آموزش و ادب کردن وی، در نیکو شدنش یاری دهد.
از پیامبرخدا صلی الله علیه و آله: مَنْ قَبَّلَ وَلَدَهُ کَتَبَ اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ لَهُ حَسَنَهً وَمَنْ فَرَّحَهُ فَرَّحَهُ اللّه ُ یَوْمَ الْقِیامَهِ وَمَنْ عَلَّمَهُ القُرْءانَ دُعِیَ بِالْأَبَوَیْنِ فَیُکْسَیانِ حُلَّتَیْنِ یَضیءُ مِنْ نُورِهِما وُجُوهُ أَهْلِ الْجَنَّهِ. [الکافی، ج ۶، ص ۴۹.]
از پیامبرخدا صلی الله علیه و آله: هر کس فرزند خود را ببوسد، خداوند بزرگ و بِشکوه برای او کار نیکی می نویسد. و هر کس فرزند خویش را شادمان کند، خداوند نیز در روز قیامت وی را شادمان می کند. و هرکس به فرزندش قرآن بیاموزد، آن فرزند [در روز قیامت] همراه پدر و مادرش فرا خوانده می شود تا دو جامه بر تن آن دو بپوشند به گونه ای که چهره های بهشتیان از فروغشان بدرخشد.
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: أَحِبُّوا الصِّبْیانَ وَارْحَمُوهُمْ… . [الکافی، ج ۶، ص ۴۹.]
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: کودکان را دوست بدارید و به آنان مهربانی کنید.
پیامبرخدا صلی الله علیه و آله نگاهشان به چند کودک افتاد و فرمودند: وای بر فرزندان آخرالزمان از دست پدرانشان! عرض شد: ای پیامبر خدا علیه السلام! آیا از دست پدران مشرکشان؟ پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: لا، مِنْ ءابآئِهِمُ الْمُؤْمِنینَ لایُعَلِّمُونَهُمْ شَیْئًا مِنَ الْفَرآئِضِ وَ إِذا تَعَلَّمُوا أَوْلادُهُمْ مَنَعُوهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُمْ بِعَرَضٍ یَسیرٍ مِنَ الدُّنْیا فَأَنَا مِنْهُمْ بَریءٌ وَهُمْ مِنّی بُرَ آءُ. [مستدرک الوسائل، ج ۱۵، ص ۱۶۴.]
پیامبرخدا صلی الله علیه و آله نگاهشان به چند کودک افتاد و فرمودند: وای بر فرزندان آخرالزمان از دست پدرانشان! عرض شد: ای پیامبر خدا علیه السلام! آیا از دست پدران مشرکشان؟ پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: نه، بلکه از دست پدران مؤمنشان که هیچ یک از واجبات دینی را به آنان نمی آموزند، و چون فرزندانشان، خودشان، بخواهند بیاموزند، آنان را باز می دارند، و در برابر آن به بهره ای اندک از دنیا خرسند می شوند. من با چنین پدرانی بیگانه ام و آنان نیز با من بیگانه اند.
پیامبر صلی الله علیه و آله: رَحِمَ اللّهُ عَبْدًا أَعانَ وَلَدَهُ عَلی بِرِّهِ بِالاْءِحْسانِ إِلَیْهِ وَالتَّأَلُّفِ لَهُ وَتَعْلیمِهِ وَتَأْدیبِهِ. [مستدرک الوسائل، ج ۱۵ ، ص ۱۶۹.]
پیامبر صلی الله علیه و آله: مِهر خداوندی از آنِ بنده ای باد که فرزند خود را با نیکی کردن به وی و دَمسازی با او و آموزش و ادب کردن وی، در نیکو شدنش یاری دهد.
پیامبرخدا صلی الله علیه و آله: رَحِمَ اللّه ُ مَنْ أَعانَ وَلَدَهُ عَلی بِرِّهِ وَهُـوَ أَنْ یَعْـفُـوَ عَنْ سَیِّـئَتـِهِ وَیَدْعُوَلَهُ فیما بـَیْنَهُ وَبَیْنَ اللّه ِ. [بحارالانوار، ج ۱۰۴، ص ۹۸.]
پیامبرخدا صلی الله علیه و آله: مِهر خداوندی از آنِ کسی بادکه فرزند خود را در نیکو شدنش یاری دهد، بدین گونه که از خطایش درگذرد و برای او دعا کند تا رابطه اش با خدا برقرار باشد.
پیامبرخدا صلی الله علیه و آله: مَنْ کانَ عِنْدَهُ صَبِیٌّ فَلْیَتَصابَ لَهُ. [کتاب من لایحضره الفقیه، ج ۳، ص ۴۸۳.]
پیامبرخدا صلی الله علیه و آله: هر کس نزدش کودکی باشد، باید با او کودکانه رفتار کند.
پیامبرخدا صلی الله علیه و آله: خَمْسٌ لآأَدَعُهُنَّ حَتَّی الْمَماتِ: … وَالتـَّسْلیمُ عَلَی الصِّبـْیانِ لِتَکُونَ سُنَّهً مِنْ بَعْدی. [مکارم الاخلاق، ج ۱، ص ۲۵۱.]
پیامبرخدا صلی الله علیه و آله: پنج چیز را تا هنگام مرگ رها نمی کنم که پس از من جزء آیین شوند: [یکی از آنها] سلام کردن به کودکان است.
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: إِذا نَظَرَ الْوالِدُ إِلی وَلَدِهِ فَسَرَّهُ کانَ لِلْوالِدِ عِـتْـقُ نَسَمَهٍ… . [مستدرک الوسائل، ج ۱۵، ص ۱۶۹.]
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: هر گاه پدر به فرزند خود نگاه کند و او را خوشحال سازد، (پاداشِ) آزاد کردن بَرده ای برای پدر است.
پیامبرخدا صلی الله علیه و آله: اِعْدِلُوا بَیْنَ أَوْلادِکُمْ کَما تُحِبُّونَ أَنْ یَعْدِلُوا بَیْنَکُمْ فِی الْبِرِّ وَاللُّطْفِ. [مکارم الاخلاق، ج1، ص ۴۷۳.]
پیامبرخدا صلی الله علیه و آله: میان فرزندانتان عدالت ورزید، همان گونه که شما نیز دوست می دارید، در نیکی کردن ومِهر ورزیدن، میان خودتان عدالت ورزند.
قالَ رسولُ اللّه صلی الله علیه و آله: مازادَ خُشُوعُ الْجَسَدِ عَلی ما فِی الْقَلْبِ فَهُـوَ عِنْـدَنا نِفـاقٌ. [اصول کافی، ج ۲، ص ۳۹۶.]
رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: آن مقدار خشوع جسم و بدن، که زیادتر از خشوع قلبی باشد، نزد ما «نفاق» و دورویی است پیوند کوتاه کپی شد!
