النینو یکی از تأثیرگذارترین پدیدههای اقلیمی کره زمین است که هر چند سال یکبار با گرم شدن غیرعادی آبهای اقیانوس آرام، الگوهای آبوهوایی سراسر جهان را دستخوش تغییر میکند. امسال اما دانشمندان از وقوع چیزی فراتر از یک النینوی معمولی خبر میدهند: «سوپر النینو». پیشبینیها حاکی از آن است که این پدیده در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ به اوج خود میرسد و ایران را با ترکیبی از گرمای بیسابقه تابستان، بارشهای سیلآسای پاییز و زمستان و چالشهای جدی در حوزه آب و کشاورزی روبهرو خواهد کرد. اما النینو دقیقاً چیست، چگونه شکل میگیرد و چه تأثیری بر ایران خواهد گذاشت؟ النینو چیست و چگونه شکل میگیرد؟
النینو (El Niño) یکی از دو فاز اصلی چرخه «نوسان جنوبی ال نینو» (ENSO) است که به گرم شدن غیرعادی دمای سطح آب در بخش استوایی اقیانوس آرام (بهویژه نواحی مرکزی و شرقی) گفته میشود. در حالت عادی، بادهای تجاری شرقی، آبهای گرم سطح اقیانوس را به سمت غرب (سوی آسیا) میرانند و آبهای سرد عمقی در شرق اقیانوس آرام (نزدیک آمریکای جنوبی) جایگزین آن میشوند. اما در پدیده النینو، این بادها تضعیف شده یا جهت آنها معکوس میشود. در نتیجه آبهای گرم در مرکز و شرق اقیانوس آرام جمع میشوند و دمای سطح آب در این مناطق بین نیم تا بیش از ۲ درجه سلسیوس گرمتر از حالت نرمال میشود.
این گرمایش هرچند در ظاهر محدود به یک منطقه از اقیانوس است، اما از طریق تغییر در گردش جوی، جابهجایی سلولهای همرفتی و تغییر مسیر جریانهای هوایی (جتاستریم)، تأثیرات گستردهای بر اقلیم سراسر جهان میگذارد. نتیجه این تغییرات، جابهجایی مسیر طوفانها و سامانههای بارشی، تغییر شدت و توزیع بارشها، افزایش دما در برخی مناطق و وقوع رویدادهای حدی مانند سیل، خشکسالی یا موج گرما در نقاط مختلف جهان است.
النینو معمولاً هر ۲ تا ۷ سال یکبار رخ میدهد و شدت آن میتواند از ضعیف تا بسیار قوی متغیر باشد. در النینوهای قوی، ناهنجاری دمایی میتواند به بیش از ۲ درجه سلسیوس برسد و تأثیرات آن بسیار فراگیرتر خواهد بود. تفاوت النینو و لانینا
النینو و لانینا دو روی یک سکه هستند. اگر النینو فاز گرم چرخه ENSO محسوب میشود، لانینا (La Niña) فاز سرد آن است. در لانینا، آبهای سطح اقیانوس آرام در بخش مرکزی و شرقی بهطور غیرعادی سردتر از حالت عادی …
