نظم اقتصادی جهانی که پس از جنگ جهانی دوم بر پایه قواعد مشترک، آزادی تجارت و وابستگی متقابل بنا شده بود، در آستانه فروپاشی قرار دارد. سیاستهای حمایتگرایانه، تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی و واکنش زنجیرهای به بحرانهای جهانی، نقشه تجارت جهان را از نو ترسیم کرده است. دیگر خبری از آن جهانی شدن یکدست و یکپارچه نیست؛ در عوض، جهانی متشکل از بلوکهای رقیب و زیستبومهای صنعتی مستقل در حال تولد است. در این گزارش جامع، به بررسی افول جهانیشدن سنتی، ظهور بلوکهای جدید تجاری، نقش تعیینکننده چین در اقتصاد جهانی و تأثیر این تحولات بر صنایع فلزات، خودرو و فناوری میپردازیم. افول جهانی شدن؛ از آرمان دهکده جهانی تا واقعیت بلوکهای رقیب
جهانیشدن بهعنوان یک پروژه تاریخی، هرگز خطی و بینقص نبود. اما آنچه در پنج سال اخیر رخ داده، فراتر از نوسانات معمول اقتصادی است. دادههای سازمان تجارت جهانی نشان میدهد که پس از رشد ۲.۶ درصدی تجارت جهانی در سال ۲۰۲۴، این روند در سال ۲۰۲۵ با کندی مواجه شده و پیشبینی میشود رشد تجارت جهانی به حدود ۱.۸ درصد کاهش یابد.
نسبت تجارت به تولید ناخالص داخلی جهان که یکی از مهمترین شاخصهای جهانیشدن محسوب میشود، از ۶۰.۱ درصد در سال ۲۰۱۹ به ۵۴.۸ درصد در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است. این افت ۵.۳ درصدی در کمتر از شش سال، نشاندهنده سرعت بالای عقبنشینی از جهانیشدن است. بهموازات این روند، سهم تجارت در بلوکهای منطقهای از ۵۲ درصد در سال ۲۰۱۹ به ۶۳ درصد در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است. این یعنی تجارت جهانی دیگر در سطح جهان انجام نمیشود؛ بلکه درون بلوکهای همسو متمرکز شده است.
واکنش به جهانیشدن ریشه در ناکامیهای آن دارد. از شکست دور دوحه سازمان تجارت جهانی در اوایل قرن بیستیکم تا برگزیت و سپس جنگ تعرفهای دونالد ترامپ، همگی نشانههایی از یک روند بلندمدت بودند. اما نقطه عطف واقعی، همهگیری کرونا و جنگ اوکراین بود که آسیبپذیری زنجیرههای تأمین جهانی را آشکار کرد. کشورها دریافتند که وابستگی به تأمینکنندگان دوردست، بهویژه در کالاهای اساسی و فناوریهای راهبردی، میتواند به یک تهدید امنیتی تبدیل شود. ظهور سه بلوک قدرتمند تجاری؛ بازتوزیع ۳۲ تریلیون دلار
بر اساس گزارش کن ریسرچ، بیش از ۳۲ تریلیون دلار از جریانهای تجاری سالانه جهان (دادههای آنکتاد) اکنون …
