سال ۱۴۰۴ در تاریخ اقتصادی ایران به عنوان سالی ثبت شد که در آن دو پدیدهٔ مخرب اقتصادی یعنی «رکود» و «تورم» با شدتی بیسابقه همزمان شدند. بر اساس آخرین گزارشهای رسمی مرکز آمار ایران، رشد اقتصادی کشور در این سال با احتساب نفت به تنها ۰.۲ درصد رسید؛ رقمی که در مقایسه با رشد ۳.۱ درصدی سال ۱۴۰۳، یک سقوط آزاد محسوب میشود. در سوی دیگر، نرخ تورم نقطهبهنقطه در اسفند ۱۴۰۴ به ۷۱.۸ درصد رسید؛ یعنی خانوادهها برای خرید همان کالاها و خدمات نسبت به سال قبل بهطور میانگین ۷۱.۸ درصد بیشتر هزینه کردهاند.
ترکیب این دو عدد، یعنی رشد اقتصادی نزدیک به صفر و تورم بالای ۷۰ درصد، چیزی نیست جز «رکود تورمی» در شدیدترین شکل خود. مسعود نیلی، استاد اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف، در همایش چشمانداز اقتصاد ایران ۱۴۰۵ هشدار داده که اقتصاد ایران از وضعیت «بحران مزمن» وارد مرحله «بروز آشکار بحرانها» شده است و اگر سازوکارهای شکلگیری بحران مدیریت نشود، هزینههای سنگینتری در آینده تحمیل خواهد شد. رکود تورمی چیست و چرا ۱۴۰۴ رکورد زد؟
رکود تورمی (Stagflation) یکی از پیچیدهترین و خطرناکترین پدیدههای اقتصادی است. در این وضعیت، اقتصاد یک کشور همزمان با دو معضل بزرگ دستوپنجه نرم میکند: از یک سو، تولید ناخالص داخلی رشد نمیکند یا حتی کاهش مییابد (رکود) و از سوی دیگر، قیمتها با سرعت بالایی در حال افزایش هستند (تورم).
آنچه سال ۱۴۰۴ را نسبت به سالهای قبل متمایز میکند، همزمانی شدیدترین سطح تورم با عمیقترین رکود در سالهای اخیر است. در حالی که نرخ تورم نقطهبهنقطه در اسفند ۱۴۰۴ به ۷۱.۸ درصد رسید， رشد اقتصادی نیز به مرز صفر تنزل پیدا کرد.
مسعود نیلی در این باره میگوید: «در سال ۱۴۰۴ درگیر رکود تورمی هستیم و به احتمال زیاد، سال ۱۴۰۵ هم همین روند ادامه خواهد داشت». او همچنین تأکید کرده که تورم در ایران از مرحله «مزمن» خارج شده و به سمت «تورم بالا» و حتی «ایستگاه پیش از ابرتورم» حرکت کرده است. رشد اقتصادی ۱۴۰۴؛ نزدیکترین فاصله با صفر
بر اساس آخرین نتایج حسابهای ملی فصلی مرکز آمار ایران، محصول ناخالص داخلی (GDP) به قیمت ثابت سال ۱۴۰۰ در سال ۱۴۰۴ به رقم ۱۰۰,۴۹۲ هزار میلیارد ریال با نفت رسیده است، در حالی که رقم مذکور در سال قبل با نفت ۱۰۰,۲۸۱ هزار میلیارد ریال بوده که نشان …
