افزایش حملات اوکراین به زیرساختهای اقتصادی روسیه، بحران سوخت و کاهش ارزش روبل، تابستان دشواری برای کرملین ساخته است؛ با این حال رئیسجمهور روسیه، خسارتها را کماهمیت جلوه میدهد و تهدید میکند اوکراین با حملات اخیر خود به زیرساختهای انرژی روسیه، «جعبه پاندورا» را باز کرده و حالا باید منتظر حمله روسیه به حساسترین بخشهای اقتصاد خود باشد.
این تهدید در شرایطی مطرح شده که کییف در ماههای اخیر دامنه عملیات پهپادی خود علیه زیرساختهای اقتصادی روسیه را افزایش داده و پالایشگاههای نفت، مراکز لجستیکی و انبارهای شرکتهای بزرگ تجارت الکترونیک را هدف قرار داده است. منطق اوکراین برای تداوم این حملات روشن است: زیرساختی که به تأمین مالی و پشتیبانی جنگ روسیه کمک میکند، بخشی از میدان نبرد است. مسکو نیز با همین منطق پاسخ داده و حملات به زیرساختهای اقتصادی اوکراین، از جمله مسیرهای صادرات غلات از دریای سیاه را تشدید کرده است.
پوتین هشدار داده روسیه در واکنش به حملات کییف، بخشهایی را هدف خواهد گرفت که برای اقتصاد اوکراین بیشترین حساسیت را دارند. این تهدید فقط به زیرساخت انرژی محدود نیست. صادرات محصولات کشاورزی اوکراین یکی از منابع اصلی درآمد این کشور است و حمله به بنادر و مسیرهای صادراتی دریای سیاه میتواند فشار اقتصادی را افزایش دهد. با این حال، پوتین مدعی است کاهش صادرات اوکراین بحران غذایی جهانی ایجاد نخواهد کرد؛ زیرا روسیه قادر است بخشی از کمبود مواد غذایی را جبران کند. او پذیرفته صادرات روسیه نیز با مشکلاتی روبهروست، اما گفته مسکو راههایی برای حل آنها پیدا خواهد کرد.
روسیه و اوکراین پیشتر تحت توافقی با میانجیگری ترکیه مسیر صادرات غلات در دریای سیاه را تا حدی از جنگ جدا کرده بودند. خروج مسکو از این توافق در سال ۲۰۲۳ آن حفاظ محدود را هم از میان برد. اکنون اقتصاد، انرژی، حملونقل و صادرات هر دو کشور بیش از گذشته به بخشی مستقیم از میدان درگیری تبدیل شدهاند.
آگوست سیاه
این فضای اقتصادی و امنیتی یک اصطلاح قدیمی را دوباره در رسانههای روسی زنده کرده است: «آگوست سیاه» یا «نفرین آگوست». این عبارت طی چند دهه به نوعی اصطلاح و کلیدواژه برای مجموعه بحرانهایی تبدیل شده که در هفتههای پایانی تابستان در ماه آگوست سالهای مختلف گریبان روسیه را گرفتهاند. …
