فروش ارز اربعین به مردم تمام شد و طبق روال سالهای گذشته خریداران دینار عراق میتوانند سهمیه مازاد را به بانکها برگردانند.
طبق قانون بانکها موظف هستند ارز مازاد اربعین را از زائران بخرند اما اختلاف قیمت دینار دولتی و آزاد میتواند مسیر دیگری در این حالت ایجاد کند. تفاوت قیمت دینار دولتی و آزاد الان به شکلی است که مثلا با فروش 100 هزار دینار در بانک یا بازار آزاد یک میلیون و 300 هزار تومان اختلاف به وجود میآید. به همین خاطر بخشی از فروشندههای دینار عراق به جای مراجعه به بانک و فروش به قیمت دولتی زحمت مراجعه به بازار آزاد و سر و کله زدن با صرافها را به جان میخرند.
بازفروش ارز اربعین چیست؟
اگر از مسافران کربلا در ایام اربعین بوده باشید، احتمالا با چالشی به نام ارز مازاد مواجه شدهاید. هر ساله بانک مرکزی سهمیهای را برای زائران در نظر میگیرد که به آن ارز اربعین میگویند. امسال نیز سقف ارز اربعین 1405 معادل 200 هزار دینار عراق تعیین شد. بسیاری از زائران این مبلغ را دریافت میکنند اما گاهی به دلایل مختلف در طول سفر تمام آن را خرج نمیکنند و با مقداری دینار به کشور بازمیگردند.
وقتی زائران اربعین از سفر برمیگردند و مقداری از دینارهای آنها باقی مانده است، میتوانند آن را به سیستم بانکی برگردانند. به این فرآیند بازفروش ارز اربعین میگویند و در تمام سالهایی که ارز اربعین فروخته میشد، تداوم داشت. در واقع بانکها موظف هستند دینار مازاد زائرانی را که از سفر برگشتهاند یا حتی از رفتن به سفر منصرف شدهاند، از آنها بخرند.
زائر میتواند با در دست داشتن مدارک شناسایی و رسید خرید اولیه به همان بانکی که ارز را خریده، مراجعه کند. بانک هم ارز را با نرخ روز دولتی از او میخرد و معادل ریالی آن را به حسابش واریز میکند. روی کاغذ این فرآیند ساده و منطقی به نظر میرسد اما واقعیت بازار چیز دیگری است و معمولا زائران مسیر دیگری را انتخاب میکنند.
بازفروش ارز مازاد به بانکها راهکاری قانونی و بدون کارمزد است. با این حال تفاوت قیمتها، فروشندگان را به سمت بازار آزاد میکشاند.
اختلاف قیمت دینار دولتی و آزاد
برای درک بهتر رفتار زائران در زمان بازفروش، باید نگاهی به تفاوت قیمت دینار در دو بازار دولتی و آزاد بیندازیم. در ایام اربعین بانکها دینار را با نرخی زیر بازار آزاد به زائران میفروشند. به عنوان مثال روز شنبه 17 مرداد نرخ دولتی برای هر دینار حدود 119 تومان است. دینار عراق در بازار آزاد اما چیزی حدود 132 تومان یا حتی بیشتر معامله میشود.
حالا فرض کنید یک زائر نیمی از سهمیه ارز اربعین 1405 خود، یعنی 100 هزار دینار را استفاده نکرده است. اگر او بخواهد این مبلغ را به بانک برگرداند، بانک آن را با نرخ 119 تومان میخرد که معادل 11 میلیون و 900 هزار تومان میشود. اما اگر همین شخص تصمیم بگیرد دینارهای خود را در بازار آزاد بفروشد، با نرخ 132 تومان میتواند 13 میلیون و 200 هزار تومان به دست بیاورد.
این اختلاف قیمت که بیش از یک میلیون تومان است دلیل روشنی است برای اینکه چرا فروش ارز اربعین به صورت مازاد کمتر در بانکها اتفاق میافتد. خیلیها ترجیح میدهد ارز مازاد خود را در بازاری بفروشند کند که عایدی بیشتری برای آنها به همراه دارد. در این شرایط هم فروشنده دینار عراق ترجیح میدهد زحمت مراجعه به بازار آزاد را به جان بخرد تا اینکه ارز خود را با قیمت پایین به شبکه بانکی بازگرداند.
