شرق
علیرضا دقیقی-وکیل پایه یک دادگستری در یادداشتی در روزنامه شرق نوشت:
تا همین چند سال پیش، وقتی از نظارت و نقض حریم خصوصی صحبت میکردیم، ذهنمان معمولاً به سمت دوربین، میکروفون، GPS یا حتی ردیابی گوشی میرفت. اما حالا فناوریای در حال شکلگیری است که میتواند معادله را تغییر دهد: استفاده از امواج وایفای برای تشخیص و شناسایی انسانها، بدون دوربین و حتی بدون اینکه فرد دستگاه شخصی همراه خود داشته باشد. موضوع از فناوریهای مرتبط با IEEE 802.11bf و روشهایی مانند BFI و CSI ناشی میشود؛ فناوریهایی که در اصل با هدف توسعه قابلیت «حسگری» شبکههای وایفای طراحی شدهاند، اما در کنار کاربردهای مفیدشان، یک پرسش جدی ایجاد میکنند: اگر یک روتر بتواند از تغییرات امواج بفهمد چه کسی در اتاق است، چگونه راه میرود یا حتی چه زمانی وارد یا خارج شده است، آیا دیگر وایفای صرفا یک ابزار ارتباطی است؟ پژوهشهایی که از جمله در مؤسسه فناوری «کارلسروهه» انجام شدهاند، نشان میدهند که مرز میان «حسگری مفید» و «نظارت پنهان» میتواند بسیار باریک باشد.
1- مسئله اصلی کجاست؟
نخستین نگرانی، این است که برای شناسایی یک انسان لزوما دیگر به دوربین یا حتی تلفن همراه او احتیاج نداریم. امواج وایفای در محیط حرکت میکنند و حضور و حرکت انسان میتواند مسیر و ویژگیهای این امواج را تغییر دهد. اگر این تغییرات با الگوریتمهای مناسب و یادگیری ماشین تحلیل شوند، میتوان از آنها اطلاعاتی درباره افراد استخراج کرد. در برخی پژوهشها حتی دقت بسیار بالایی برای تشخیص هویت افراد گزارش شده است؛ بهگونهای که تشخیص میتواند تا حد زیادی مستقل از زاویه دید یا شیوه راهرفتن فرد باشد. نکته مهمتر این است که این نوع نظارت برخلاف دوربین، معمولا دیده نمیشود. وقتی دوربین در یک مکان نصب شده باشد، دستکم امکان دیدن آن و اطلاع از وجودش وجود دارد. اما کسی که وارد یک اتاق، فروشگاه، اداره یا فضای عمومی میشود، معمولا نمیداند روتر یا تجهیزات وایفای آن محیط ممکن است از امواج موجود در فضا برای حسگری استفاده کنند. اینجاست که مسئله از یک قابلیت فنی به یک مسئله جدی حقوقی و اجتماعی تبدیل میشود. از سوی دیگر، استانداردسازی 802.11bf در سپتامبر ۲۰۲۵ به این معناست که قابلیتهای حسگری وایفای دیگر صرفا یک موضوع آزمایشگاهی …
