بریتانیا، ژاپن و ایتالیا در حال ساخت یک جنگنده نسل ششم هستند که قرار است از سال ۲۰۳۵ وارد خدمت شود. این پروژه که Global Combat Air Programme یا GCAP نام دارد، قرار است جایگزین جنگندههای قدیمیتر این سه کشور شود و نسل جدیدی از فناوریهای رزمی را وارد میدان کند.
تفاوت اصلی GCAP با یک جنگنده معمولی، فقط در طراحی بدنه یا قدرت موتور آن نیست. ایده اصلی این است که هواپیمای سرنشیندار به مرکز یک شبکه رزمی تبدیل شود. در این معماری، جنگنده میتواند با هواپیماهای بدون سرنشین، ماهوارهها، سامانههای زمینی، سایر هواپیماها و حسگرهای مختلف ارتباط برقرار کند و اطلاعات میدان نبرد را در اختیار آنها قرار دهد.
یکی از عناصر مهم این طرح، پهپادهای همراه یا Collaborative Combat Aircraft است. این هواپیماهای بدون سرنشین میتوانند در کنار جنگنده پرواز کنند و برای مأموریتهایی مانند شناسایی، جمعآوری اطلاعات، جنگ الکترونیک یا حمل سلاح مورد استفاده قرار بگیرند.
دامستوس - صباسل - F4
این رویکرد یک تغییر مهم در مفهوم جنگ هوایی ایجاد میکند. در جنگندههای سنتی، بخش عمده توان رزمی داخل خود هواپیما قرار دارد. اما در معماری GCAP، بخشی از قابلیتهای رزمی میتواند در سامانههای دیگری قرار داشته باشد که از طریق شبکه با جنگنده ارتباط دارند.
هوش مصنوعی و پردازش سریع دادهها نیز بخش دیگری از این معماری هستند. جنگنده نسل ششم باید بتواند حجم بسیار زیادی از اطلاعات دریافتشده از حسگرهای مختلف را پردازش کند و تصویری یکپارچه از میدان نبرد در اختیار خلبان قرار دهد.
این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا مشکل خلبان آینده فقط پیدا کردن دشمن نخواهد بود. او باید در محیطی فعالیت کند که تعداد زیادی حسگر، هواپیما، موشک و سامانه جنگ الکترونیک بهطور همزمان فعال هستند. بنابراین توانایی جمعآوری، ترکیب و اولویتبندی اطلاعات میتواند به اندازه سرعت یا قدرت مانور هواپیما اهمیت داشته باشد.
پنهانکاری نیز همچنان یکی از اجزای مهم GCAP است. هدف این است که جنگنده بتواند بدون شناسایی آسان توسط رادارهای دشمن، به مناطق موردنظر نزدیک شود. با این حال، جزئیات دقیق سطح مقطع راداری و فناوریهای پنهانکاری GCAP هنوز عمومی نشدهاند.پروژه همچنین یک همکاری صنعتی بزرگ میان سه کشور است. شرکتهای BAE Systems بریتانیا، Leonardo ایتالیا و Mitsubishi Heavy Industries ژاپن نقش اصلی را در توسعه هواپیما دارند.
هدف برنامه این است که نخستین جنگندههای عملیاتی GCAP در ۲۰۳۵ وارد خدمت شوند. بنابراین بسیاری از ویژگیهایی که امروز درباره آنها صحبت میشود هنوز در مرحله توسعه هستند و نمیتوان عملکرد نهایی هواپیما را با قطعیت پیشبینی کرد.
به همین دلیل، مقایسه GCAP با جنگندههایی مانند F-35 یا جنگندههای نسل بعدی آمریکا در حال حاضر باید با احتیاط انجام شود. F-35 یک هواپیمای عملیاتی و آزمایششده است، اما GCAP هنوز در مرحله توسعه قرار دارد.
آنچه درباره GCAP با اطمینان بیشتری میتوان گفت این است که سه کشور در حال تلاش برای ساخت یک جنگنده تنها نیستند، بلکه یک اکوسیستم رزمی هوایی میسازند. اکوسیستمی که در آن هواپیمای سرنشیندار، پهپادها، حسگرها و شبکه ارتباطی باید مانند یک سامانه واحد عمل کنند.
