یخچال فروشگاهها پر است، بطریهای شیر کنار هم چیده شدهاند، ماستها تا سقف قفسه بالا رفتهاند و پنیر و دوغ هم سهم خود را از ویترینهای سرد دارند. اما این تصویر، برخلاف آنچه در نگاه اول به نظر میرسد، نشانه رونق بازار لبنیات نیست. در بسیاری از فروشگاهها، کالا هست اما مشتری کمتر شده است؛ دلیلش هم این نیست که مردم دیگر شیر و ماست و پنیر نمیخواهند، بلکه چون خرید آنها به هزینهای تبدیل شده که باید برایش حسابوکتاب کنند.
سالهایی نهچندان دور، صف شیر جلوی مغازهها بخشی از زندگی روزمره بود. آن صفها گاهی از کمبود کالا میآمد و گاهی از قیمتهایی که هنوز برای بخش بزرگی از مردم قابل پرداخت بود. امروز اما وضعیت وارونه شده است؛ کالا در یخچالها فراوان است، اما خیلی از خانوادهها با مکث از کنار آن میگذرند. شیر از خرید روزانه به خریدی محدودتر تبدیل شده، ماست دبهای از فهرست خرید بعضی خانوادهها حذف شده و پنیر که زمانی پایه صبحانه بود، حالا در سبد خرید برخی خانوارها کمتر و کوچکتر شده است. این تغییر فقط به لبنیات مربوط نیست، اما در بازار لبنیات واضحتر دیده میشود؛ زیرا با یکی از مهمترین بخشهای تغذیه روزانه مردم سر و کار دارد. وقتی قیمت شیر، ماست و پنیر در فاصله یک سال چند برابر میشود، نخستین نتیجه در فروشگاه دیده نمیشود، بلکه در آشپزخانه و سفره منازل دیده میشود. خانوادهها معمولا یکباره لبنیات را حذف نمیکنند. ابتدا مقدار خرید را کم میکنند، بعد فاصله خریدها را بیشتر میکنند و در نهایت، لبنیات از کالای همیشگی به کالایی تبدیل میشود که فقط در روزهای دریافت حقوق، یارانه یا درآمدهای مقطعی خریداری میشود.
لبنیات بر مدار نمودار
دادههای مرکز آمار از شاخص قیمت مصرفکننده در تیر ۱۴۰۵ نشان میدهد که گرانی در بازار لبنیات نه مقطعی بوده و نه محدود به یک محصول. قیمت شیر پاستوریزه یک لیتری نسبت به تیر ۱۴۰۴، ۱۴۸.۴ درصد افزایش یافته است. پنیر پاستوریزه ۵۰۰ گرمی نیز با رشد ۱۵۶.۴ درصدی، بیشترین افزایش را در میان اقلام لبنی ثبت کرده است. ماست و دوغ هم در همین دوره بهترتیب ۱۲۷.۴ و ۱۳۰.۹درصد گران شدهاند. این ارقام نشان میدهد که مصرفکننده فقط با گرانشدن یک قلم روبهرو نیست، بلکه با موجی از افزایش قیمت در تمام اجزای اصلی سبد لبنیات مواجه است. …
