صفحه سیاست- بازار ارز در هفته نخست شهریورماه با افزایش نوسان و رشد تقاضای احتیاطی روبهرو شد؛ شرایطی که در کنار نگرانی نسبت به آینده و محدودیتهای سمت عرضه، انتظارات صعودی در بازار را تقویت کرد.
در واکنش به این وضعیت، بانک مرکزی عرضه ارز از مسیر رسمی را تقویت کرده و در گام نخست ۵۰۰ میلیون دلار به شبکه بانکی اختصاص داده است. بانک مرکزی همچنین اعلام کرده در صورت افزایش تقاضا، امکان تداوم و افزایش عرضه وجود خواهد داشت.
با وجود این اقدام، تجربه تکانههای ارزی سالهای گذشته این پرسش را مطرح کرده که تزریق ارز تا چه اندازه میتواند مسیر بازار را تغییر دهد و آیا این مداخلات میتوانند اثر پایدار داشته باشند یا صرفاً از شدت نوسانات در کوتاهمدت بکاهند.
اقتصاددانان در نشست تحلیلی «مداخله بانکهای مرکزی در بازار ارز» تأکید کردند که در نظام «شناور مدیریتشده»، هدف بانک مرکزی نباید تثبیت یک نرخ مشخص باشد، بلکه باید کاهش نوسانات شدید و نزدیک کردن نرخ ارز به سطح تعادلی باشد.
از این منظر، عرضه ۵۰۰ میلیون دلار اقدامی برای مدیریت سمت عرضه و پاسخگویی به تقاضای واقعی محسوب میشود و لزوماً به معنای تعیین یا تثبیت قیمت مشخصی برای دلار نیست.
سعید بیات، مشاور بانک مرکزی، با اشاره به تجربه کشورهای در حال توسعه گفت بانکهای مرکزی در سالهای اخیر بهتدریج از مداخله مستقیم در بازار نقدی فاصله گرفته و بیشتر به سمت استفاده از ابزارهای مشتقه حرکت کردهاند.
وی افزود مداخله ارزی فقط فروش ارز نیست و بانک مرکزی میتواند در زمان افزایش شدید نرخ ارز با فروش ارز از شدت رشد قیمت بکاهد و در زمان کاهش شدید نرخ نیز با خرید ارز از بازار حمایت کند.
بیات تأکید کرد میزان اثرگذاری مداخله به عواملی مانند ذخایر ارزی، شرایط اقتصاد کلان، نوع نظام ارزی، وضعیت حساب سرمایه و سطح ریسکهای اقتصادی بستگی دارد.
وی همچنین ساختار فعلی عرضه ارز را مورد انتقاد قرار داد و این پرسش را مطرح کرد که چرا بانک مرکزی باید ارز حاصل از فروش نفت و گاز را از دولت خریداری و سپس در بازار عرضه کند.
مشاور بانک مرکزی پیشنهاد کرد دولت ارز حاصل از صادرات نفت و گاز را مستقیماً در مرکز مبادله عرضه کند تا دستگاههای مختلف نیز ارز مورد نیاز خود را از همین بازار تأمین …
