صفحه سیاست-
دریای خزر، همان پهنه آبی بزرگی که سالها بخشی از تصویر آشنای شمال ایران بوده، حالا نشانههای یک تغییر نگرانکننده را آشکارتر از همیشه به نمایش گذاشته است؛ سطح آب پایینتر رفته، خط ساحلی عقب نشسته و تازهترین دادههای علمی از کوچکتر شدن این دریا در سه دهه گذشته خبر میدهند. بر اساس یک مطالعه جدید، از سال ۱۹۹۶ تاکنون حدود ۲۳ هزار و ۸۵۸ کیلومترمربع از سطح خزر، معادل حدود ۵.۵ درصد، از دست رفته و حجم آب آن نیز حدود ۶۳۰ کیلومترمکعب کاهش یافته است.
ماجرا فقط به عددهایی که روی کاغذ ثبت شدهاند محدود نمیشود. کاهش تراز آب خزر میتواند شکل ساحل، تالابها، زیستبومهای آبی، بنادر و حتی معیشت جوامع ساحلی را تغییر دهد؛ زنجیرهای از پیامدها که به گفته مسئولان، اگر مدیریت نشود، میتواند ابعاد گستردهتری پیدا کند. خزر طی یک دهه بیش از دو متر پایین رفته است
سحر تاجبخش، رئیس سازمان هواشناسی کشور، در مراسم بزرگداشت روز ملی دریای خزر با تشریح وضعیت اقلیمی این پهنه آبی گفت که از اواسط دهه ۱۹۹۰، تراز آب خزر وارد یک روند نزولی مشخص شده است. بر اساس مطالعات جدید، تراز آب از حدود ۲۶ متر زیر سطح متوسط آب دریاها در دهه ۱۹۹۰ به حدود ۲۸ تا ۲۹ متر زیر این سطح در سالهای اخیر رسیده است.
شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست نیز با اشاره به همین روند هشدار داده است که طی یک دهه گذشته سطح آب دریای خزر حدود ۲ تا ۲.۵ متر کاهش یافته؛ اتفاقی که به گفته او، یکی از بزرگترین چالشهای زیستمحیطی این پهنه آبی محسوب میشود. اما چرا خزر عقب مینشیند؟
گرمایش، تبخیر و رودخانههایی که آب کمتری به خزر میرسانند
پاسخ را نمیتوان تنها در یک عامل جستوجو کرد. رئیس سازمان هواشناسی کشور میگوید تغییرات خزر حاصل برهمکنش چند عامل است؛ از تغییرات اقلیمی و افزایش دما گرفته تا کاهش بارش، افزایش تبخیر، تغییر میزان ورودی رودخانهها و البته مداخلات انسانی در منابع آب.
دادههای سازمان هواشناسی طی ۵۰ سال گذشته از تغییرات قابل توجه اقلیمی در ایران حکایت دارد؛ از جمله افزایش دما، تغییرات بارشی و افزایش سالانه تبخیر و تعرق. این روند در حوضه آبریز خزر نیز خود را نشان داده است.
در این میان، رودخانه ولگا اهمیت ویژهای دارد؛ رودخانهای …
