پژوهشگران معتقدند مغز در زمان خواب خاطرات روز را تکرار نمیکند، بلکه آنها را با احساسات، تخیل و تجربههای گذشته در هم میآمیزد و سناریوهای جدیدی میسازد.
این مطالعه که توسط پژوهشگران مدرسه مطالعات پیشرفته IMT لوکا در ایتالیا انجام و در نشریه Communications Psychology منتشر شده است، بیش از ۳۷۰۰ گزارش از رویاها و تجربیات بیداری ۲۸۷ داوطلب ۱۸ تا ۷۰ ساله را بررسی کرده است.
شرکتکنندگان به مدت دو هفته، رویاها و اتفاقات روزانه خود را ثبت کردند و پژوهشگران علاوه بر آن، اطلاعات مربوط به شخصیت، کیفیت خواب، تواناییهای شناختی و ویژگیهای روانشناختی آنها را نیز جمعآوری کردند. هوش مصنوعی به کمک تحلیل رویاها آمد
برای تحلیل این حجم گسترده از دادهها، پژوهشگران از فناوری پردازش زبان طبیعی (NLP)، یکی از شاخههای هوش مصنوعی، استفاده کردند.
این فناوری به جای تکیه بر تفسیر دستی پژوهشگران، ارتباط میان واژهها، مفاهیم و ساختار معنایی گزارشهای رؤیا را بررسی کرد.نتایج نشان داد رویاها نه تصادفی هستند و نه بازتاب مستقیم اتفاقات روزانه؛ بلکه تحت تأثیر ویژگیهای فردی همچون خیالپردازی ذهن، کیفیت خواب و نگرش افراد نسبت به رویاها شکل میگیرند، همچنین رویدادهای مهم اجتماعی نیز بر محتوای خوابها اثر میگذارند. مغز واقعیت را بازسازی میکند، نه تکرار
پژوهشگران دریافتند مغز هنگام خواب، وقایع روز را بازپخش نمیکند. برای مثال، محیطهای آشنا مانند محل کار، بیمارستان یا کلاس درس ممکن است در رویا حضور داشته باشند، اما با مکانها، افراد یا اتفاقات متفاوت ترکیب شوند و صحنهای جدید و گاه عجیب خلق کنند.
به گفته پژوهشگران، این یافته نشان میدهد ذهن در خواب خاطرات، احساسات، انتظارات و حتی سناریوهای احتمالی آینده را با یکدیگر ترکیب میکند و تجربهای تازه میآفریند. شخصیت افراد بر رویاها اثر میگذارد
بررسیها نشان داد افرادی که در طول روز بیشتر دچار پرسهزنی ذهنی میشوند، رویاهایی پراکندهتر و با تغییر سریع صحنهها تجربه میکنند، در مقابل کسانی که برای رویاهای خود اهمیت بیشتری قائل هستند، خوابهایی زندهتر، منسجمتر و با جزئیات بیشتر به یاد میآورند. البته پژوهشگران تأکید میکنند این موضوع به معنای آن نیست که باور داشتن به رویاها باعث واقعیتر شدن آنها میشود، بلکه تنها ارتباطی معنادار میان نگرش افراد و نحوه تجربه یا به خاطر سپردن رویاها مشاهده شده است. همهگیری کرونا ردپای خود را در خوابها گذاشت
در بخش دیگری از این پژوهش، رویاهای ثبتشده در دوران قرنطینه ناشی از همهگیری کووید-۱۹ با خوابهای ثبتشده در سالهای بعد مقایسه شد. نتایج نشان داد در دوران قرنطینه، خوابها سرشار از احساسات شدید و مفاهیمی همچون محدودیت، حبس و موانع بودند؛ اما با گذشت زمان و سازگاری روانی افراد با شرایط، این الگوها به تدریج کاهش یافت.
به اعتقاد پژوهشگران، رویاها میتوانند نشانهای از نحوه سازگاری ذهن انسان با رویدادهای بزرگ و استرسزا باشند. افق تازه برای مطالعه ذهن انسان
والنتینا السه، پژوهشگر ارشد این مطالعه میگوید: «یافتههای ما نشان میدهد رویاها تنها بازتاب گذشته نیستند، بلکه فرایندی پویا هستند که هم از ویژگیهای فردی و هم از تجربههای زندگی تأثیر میپذیرند.»
پژوهشگران همچنین معتقدند استفاده از هوش مصنوعی میتواند فصل تازهای در مطالعه خواب، حافظه، پردازش هیجانها و سلامت روان بگشاید؛ زیرا این فناوری امکان تحلیل هزاران گزارش رؤیا را با دقت و سرعتی فراهم میکند که پیش از این امکانپذیر نبود. آنها امیدوارند در آینده، تحلیل رایانهای رویاها بتواند به درک بهتر عملکرد مغز، سازوکار حافظه و حتی شناسایی برخی اختلالات روانشناختی کمک کند. کد مطلب 992024
